Gisteren werden de
rapporten van de brede heroverweging uitgebracht. In mijn
blog eerder deze week gaf ik aan dat ICT kan bijdragen aan een meer efficiënte, milieuvriendelijke en sociaal duurzame samenleving. Maar mijn hoop dat de heroverweging aangegrepen zou worden om, in navolging van Zweden, ook een impuls aan ICT te geven is niet uitgekomen. Echt een verrassing is dit natuurlijk niet. ICT is verbonden met alle beleidsterreinen van de afzonderlijke rapporten, waardoor er geen ruimte was voor een brede ICT visie.
Een zoektocht naar het woord ICT in de rapporten levert een magere score. De meeste rapporten gaan in het geheel voorbij aan de bijdrage van ICT voor het beleidsterrein. Bij mobiliteit en water wordt drie keer gerept over een “uitzonderlijk groot ICT-project op basis van satelliettechniek”. In het onderwijs zou ICT een bijdrage kunnen leveren aan de kwaliteit van het onderwijs van de huidige docenten. Bij de Belastingdienst wordt gesproken over de complexiteit van ICT en besparingen op ICT. Zelfs het rapport over innovatie heeft een bescheiden rol voor ICT ingeruimd. In het rapport 19 “van schaven naar sturen” schetst de ambtelijk werkgroep een drietal besparingsvarianten. In de meest vergaande variant moet een besparing van één miljard euro in 2015 en een beter functionerende overheid worden gerealiseerd. In de helft van die besparingen speelt ICT een belangrijke rol. Het gaat grotendeels om voortzetting van lopende ontwikkeling, zoals vergaande samenwerking in de bedrijfsvoering. Verder moet er een centraal en verscherpt toezicht komen op IT-investeringen. Dit om verspilling van overheidsgeld te voorkomen.
Het besparingspotentieel met ICT is veel groter dan de ambtelijke commissies schetsen. ICT is van groot belang om de coördinatiekosten te verlagen. Met behulp van technologie kan informatie tijd- en plaatsonafhankelijk op grote afstand zonder verlies aan kwaliteit gecommuniceerd, opgeslagen en bewerkt worden. Het potentieel is natuurlijk het grootst bij beleidsuitvoering en –handhaving. Door eenzijdig de nadruk te leggen op de ICT bijdrage in de bedrijfsvoering gaan de ambtelijke werkgroepen aan deze besparingen voorbij. Helaas wordt ICT binnen de overheid nog te veel gezien als een noodzakelijk kwaad. Daardoor worden de kansen onvoldoende benut. Er zijn zelfs kansen die zonder veel investeringen direct besparingen opleveren. Ik noem er twee.
Elektronisch factureren
Op EU-niveau wordt het besparingspotentieel in het business-to-business segment geschat op € 238 miljard in zes jaar, dus € 40 miljard op jaarbasis. In Nederland gaan in het B2B-segment circa 75 miljoen facturen in omloop. Aangenomen wordt dat Nederland € 600 miljoen kan besparen door grootschalige inzet van elektronisch factureren. Europese landen, zoals Denemarken, hebben elektronisch factureren al ingevoerd en realiseren omvangrijke besparingen. Meerdere dienstenleveranciers zijn klaar om elektronisch factureren als dienst te leveren.
Open Data
Overheidsinstanties produceren, verzamelen en delen enorme hoeveelheden informatie. Voorbeelden hiervan zijn digitale kaarten, meteorologische, juridische, verkeers- en financiële gegevens. De meeste van deze publieke informatie heeft een potentieel voor hergebruik als basis voor nieuwe producten met toegevoegde waarde, zoals bijvoorbeeld navigatiesystemen, weersverwachtingen en juridische databases. Volgens een onderzoek uit 2006 wordt de markt van publieke informatie binnen de EU geraamd op € 27 miljard. Deze economische waarde wordt maar heel beperkt benut. De VS is koploper op het gebied van hergebruik van publieke data. Een prijsvraag van Washington DC “
Apps for Democracy” leverde naar schatting 4000% rendement op de investering voor die stad. Het vrijgeven van publieke data is sinds 2003 verplicht door EU-regelgeving
directive 2003/98/EC. Nederland voldoet hier niet aan en haalt dus ook geen rendement uit publieke data. Bijkomend voordeel voor de overheid bij het vrijgeven van publieke data is een besparing op (maatwerk)ontwikkeling van systemen voor de overheid. Dit kan dan voor een groot deel aan de markt worden overgelaten.
Voorstellen voor besparingen met ICT willen wij onder de aandacht brengen van politieke partijen en het nieuwe kabinet. Meedoen? Aanmeldingen zijn welkom.