Met de landelijke verkiezingen in het verschiet wordt het voor de politieke partijen zaak om stelling te nemen en hun gezicht te tonen als het gaat om de belangrijke maatschappelijke onderwerpen. Welke visie heeft men inzake belastingdruk, ambtenaren apparaat, werkloosheid, sociale zekerheid en onderwijs? Onderwerpen die ook hoog op de agenda van de kiezers staan. Het thema onderwijs raakt ons allen in elke fase van het leven. Eerst als leerling, daarna als werknemer en/of werkgever. Als ouder hebben we er weer met onze kinderen mee te maken. En niet te vergeten als leerkracht of docent.

En wat is het onderwijs veranderd in de afgelopen 20 jaar! In mijn vakgebied als recruiter spreek ik natuurlijk ontzettend veel kandidaten als sollicitant voor functies bij onze klantenkring. Het betreft functies van HBO en WO niveau en het betreft rollen – bijvoorbeeld als consultant of manager van een afdeling - waarbij de mondelinge en schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid in het Nederlands en liefst ook in het Engels of een andere taal goed behoort te zijn. Dat was heel lang ook altijd het geval. Met een diploma VWO of HAVO had ik de garantie dat de spelling- en grammatica regels bekend waren. Zelfs in de jaren van vóór het basisonderwijs (de lagere school en kleuterschool apart) was aan de start van het middelbaar onderwijs hiervoor al een stevige basis gelegd. De afgelopen jaren is deze garantie niet meer vanzelfsprekend aanwezig.

Zou het niet fijn zijn als de politieke beslissers van vandaag eens zouden terugkijken naar hoe het er vóór de onderwijsvernieuwingen aan toe ging? Er werd namelijk veel gedaan aan kennisoverdracht en het klassikaal “stampen” van feiten en regels. Taalregels, rekenregels, feitenkennis en algemene ontwikkeling bij geschiedenis en aardrijkskunde. Alles getoetst via repetities waar je streng werd beoordeeld op begrip, uitdrukkingsvaardigheid, stijl en spelling. Met veel rode potloden bij het nakijken. Maar wat leerde je snel om fouten niet twee keer te maken! Het was ook de tijd dat op een kleinschalig gymnasium een leerling soms wel twee keer kon blijven zitten en daarna glansrijk een universitaire studie kon afronden. De scholen waren kleiner en per doelgroep geordend. Ambachtschool, huishoudschool, LTS, MAVO, HAVO/VWO ( de zogenaamde lycea) en de gymnasia, alle voor een aparte, homogene groep. De leerlingen werden gekend door het lerarencorps en er werd rekening gehouden met persoonlijke omstandigheden. Gewoonweg omdat deze bekend waren. Doorstroming naar vervolg opleidingen verliep vele malen soepeler dan nu.

Als we kijken naar de huidige staat van het onderwijs zou je haast niet geloven dat we van dit model zijn afgestapt. En toch is het zo. Eigenlijk al decennia en zelf eeuwen lang was het onderwijs een plek waar kennisoverdracht plaatsvond op basis van gestructureerde methoden. We weten inmiddels wat onderwijsvernieuwingen vanaf de jaren negentig van de 20e eeuw ons gebracht hebben. Schaalvergroting, gemengd niveau brugklassen, studiehuis, project gestuurd onderwijs met veel zelfstandig werken. Blijven zitten werd afgeschaft met als gevolg dat “puberende” kinderen onterecht naar een lager niveau onderwijs werden gestuurd.

Vandaag de dag is iedereen het er over eens dat de onderwijsvernieuwingen niet hebben bijgedragen aan een kwalitatief betere vorming en educatie van de jeugd. Met als gevolg dat het vinden van een plek in de maatschappij en/of doorstroming naar vervolgonderwijs lastiger is geworden. Zoals veel werkgevers opmerken is het inhoudelijke niveau van het onderwijs fors gedaald. De jeugd is beslist mondiger maar (nog) niet bekwaam om het vak uit te oefenen waar het voor is opgeleid, ondanks het behalen van het diploma. Wat een drama moet dit zijn voor de docenten die leerlingen onderwijzen op een manier die ze hoogstwaarschijnlijk zelf ook niet zien zitten.

De commissie Dijsselbloem - de parlementaire onderzoekscommissie onderwijsvernieuwingen (2008) - heeft een lans gebroken om de tendens van “vernieuwing vanaf de tekentafel” niet meer te tolereren. Ik hoop van harte dat het volgende kabinet en alle opvolgers beter zullen luisteren naar de docenten, groepsleerkrachten, vakmensen en studenten vanuit het veld. Zelf ben ik optimistisch. Talent is er altijd geweest en zal er ook altijd zijn. Dit geldt voor alle vakgebieden. Het behoeft echter wel een goede en gedegen opleiding om tot wasdom te komen. Laten we voortaan beter luisteren naar de specialisten die dagelijks voor de klas staan om hun vakgebied aan de leerlingen te doceren. Dan - en alleen dan - zal het weer goed komen.