Je hoeft geen slachtoffer van je eetdrang te zijn, ook al is er wetenschappelijk bewijs dat eten verslavend kan zijn!

Het wetenschapsprogramma Labyrint presenteerde onlangs in de uitzending ‘Het hongerige brein’ de nieuwste ontdekkingen over obesitas, en waarom dit probleem zo moeilijk aan te pakken is. Overtuigende inzichten, maar bij mij bleef één gevoel vooral hangen: ‘een mens is meer dan zijn hongerige brein!’

Eetverslaving en emotie-eten
Enkele theorieën en bevindingen uit het programma. Je kunt obesitas zien als een hersenziekte. Er zijn verschillen in hersenstructuren gevonden tussen mensen met en zonder overgewicht. Hersenscans bij obese mensen laten zien dat er bij hen een verband is tussen eten en dopamineproductie. Dopamine is het stofje dat gelieerd is aan het beloningscentrum in je hersenen, het stofje waarvan je je prettig gaat voelen. Deze mensen voelen dus meer aandrang dan andere om te eten, want ze gaan zich er beter door voelen. Het zogenaamde troost-eten of emotie-eten.
Gedeeltelijk is dit erfelijk bepaald. Maar mensen jagen door overmatige consumptie van vet en suikers ook hun eigen dopaminesysteem op hol, ze werken verslavend. Je hebt steeds meer nodig om je goed te voelen. De hunkering van een eetverslaafde naar vet en zoet is veel ernstiger dan altijd werd gedacht. De processen in de hersenen die dit veroorzaken zijn hetzelfde als bij drugs- en alcoholverslaving. Het hongerige brein.

Bepalen je hersenen hoeveel je eet, of jij?
Ik betrapte mezelf op een soort ‘zie je nou wel’ gevoel nadat ik de uitzending had bekeken. Zie je nou wel dat het geen aanstellerij is als je eetbuien hebt, als je het gevoel hebt dat de drang om te eten sterker is dan jij! Zie je nou wel dat het veel moeilijker is dan veel mensen denken om je eetpatroon te verbeteren. Een steun in de rug, een bevestiging dat de strijd inderdaad niet meevalt.

Anderzijds bekruipt me ook meteen de angst dat het effect van deze benadering zal zijn dat mensen bij de pakken gaan neerzitten. ‘Mijn hersenen bepalen dus wat en hoeveel ik eet , ik heb helemaal geen invloed op mijn gewicht’. Getuige ook deze reactie op Twitter van een kijker, na de uitzending:



En dan beginnen er toch stemmen in mij te protesteren. Wat ik in mindfulness trainingen heb geleerd is: het is mogelijk om door je automatismen te observeren, grip te krijgen op je acties. Doe een stap terug, sta stil en zie wat er gebeurt. Herken de momenten dat je keuzes maakt en zie dat daar ook altijd een moment is dat je een andere keus kan maken. Je hoeft niet te doen wat je gedachten je zeggen, je ben meer dan je gedachten. Je hebt een hongerig brein, je bent het niet.

Ik hoop dat de nieuwste inzichten op het gebied van eten en overgewicht niet het effect zullen hebben dat mensen zich slachtoffer gaan voelen van hun brein. Ik denk dat we juist moeten werken aan ‘empowerment’, aan de overtuiging van mensen dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor hun eigen acties en ook in staat om goede keuzes voor zichzelf te maken.

Je bent meer dan je hongerige brein
Gelukkig geven sommige uitspraken van de onderzoekers die aan het woord komen in Labyrint daar ook aanknopingspunten voor. ‘Net als ieder mens beperkingen heeft, is voor sommigen eten moeilijker te weerstaan dan voor anderen. Je moet het ermee doen. De een moet wat harder werken dan de ander om af te vallen dan een ander.’

Wat mij betreft is de boodschap hier: Accepteer hoe je in elkaar zit en bepaal je eigen antwoord erop. Je bent meer dan je hongerige brein!

Bekijk de video Het hongerige brein zelf! Ik ben benieuwd naar jouw mening.

Weblog & workshops Mindful eten
Meer over mindfulness en eten vind je in mijn weblog www.mindful-eten.nl. Je kunt ook kennismaken met mindful eten tijdens een workshop op 6 mei of een Mindful lunch op 4 juni.