Dinsdag, leuke workshop over spiral dynamics @thewhitehouse. Zo noemen de dorpelingen ons huis. Zou lekker gebekt hebben op Twitter ware het niet dat @thewhitehouse inmiddels weg is. Arnold ter Raa nam ons mee in de waardesystemen van spiral dynamics.

Eerst een film over de waardesystemen, acht kleuren. Beelden, geluiden, klanken worden over ons heen gestort. Gevoelsmatig voel ik mij direct tot bepaalde kleuren aangetrokken, andere stoten af. Herken meteen de grondbeginselen waar de Caluwe zijn kleurenverhaal op baseert. Mooie constatering, ik denk even dat de rest van de aanwezigen wel dezelfde aversies zullen delen. Niets is minder waar! Al snel zitten we op betrekkingsniveau waardesystemen uit te wisselen. Ontstaan er verklarende discussies waarom ‘blauw’ zo last heeft van ‘geel’ en ‘oranje’ nu zo belangrijk is.
Troost je, ik ga de kleuren niet verder toelichten! Even Googlen en je weet het! Natuurlijk raad ik iedereen het boek van Beck aan! Maar goed iets van waarde!

Inzicht in de waardesystemen van mensen en organisaties helpt natuurlijk wel. Is een must eigenlijk! Als psycholoog zie je de piramide van Maslow dagelijks aan je voorbij trekken. Ben je gericht op overleven, dan heb je geen trek in esoterische onzin. Dat gaat niet beklijven. Het Leger des Heils begrijpt dat goed. Eerst de soep, dan de oproep! Met een rommelende maag is het slecht bidden.

Maslow dus! Maar geef mij maar de waardesystemen van spiral dynamics. De term zegt het al. Dynamiek en groei. Nieuwe waardesystemen ontstaan, nieuwe kleuren zien het licht. Wat het lastig maakt is dat niet iedereen binnen het zelfde waardesysteem denkt en leeft. Das nou jammer;-) Dus even een omwenteling en migratie naar een ander waardesysteem is geen sinecure. Dat besef is pure winst. Ja, zul je zeggen, dat weet ik al. Dat gaat niet zomaar! Veranderen is maatwerk!

En toch zie ik het overal om mij heen gebeuren. De roep het moet anders! Zeg maar het op de barricade klimmen, vlag erbij en gaan! Marktwerking! Stoffige organisaties gewend aan gedwongen winkelnering om naar dynamische bruisende ‘koop bij mij’ organisaties. Afwachtende door managers aangestuurde medewerkers om naar briljante ondernemers. Blije veranderaars met nog blijere presentaties (tegenwoordig in Prezi) geven het doel en tempo aan.

Kom je in zo’n presentatie terecht, doe dan eens anticyclisch! Doe het volgende experiment. Kijk niet naar de presentator, maar naar de zaal. Kijk eens naar de lichaamstaal, luister naar het geroezemoes! De waardesystemen knallen om je kop! Het blauwe legioen,’ja maar langs welke planning, milestones, doelstellingen gaan we dit doen’! De warme groene golf ‘Met elkaar komen we er wel uit, elkaar vasthouden, gewoon goed doorpraten. Samen optrekken! Het gele powerpack, gelooft het wel en is alweer met de volgende vernieuwing bezig.

Voel je de onmogelijkheid van de ophanden zijnde verandering al op je afkomen? Niet nodig! Het is complex, maar het kan wel! Het vraagt om acteren op meerdere lagen, meerdere waardesystemen! Vraag je eens af wat de dominante waardesystemen zijn in de organisatie! Of begin eens thuis. Ik kan je vertellen dat de kleuren in mijn gezin een aardige van Gogh imiteren. Alleen al het besef en de acceptatie van het samenstel van waardesystemen leidt al tot een zucht van verlichting. En natuurlijk de vaststelling dat het opdringen van een nieuw waardesysteem geen enkele kans maakt.

Kijk eens vanuit deze optiek naar bijvoorbeeld de Jeugdzorg. Een domein volledig geregeld in protocollen, regels, procedures en verantwoording! Hoe blauw wil je het hebben, maken wij het blauwer! En dan moet de cliënt centraal staan! Begrijp je wat ik bedoel?

Kijk eens anders, kijk eens dieper, kijk eens naar de impliciete waardesystemen, probeer die te laten bewegen. De cliënt centraal, meer betrokkenheid…dan andere dominante kleur!
Natuurlijk heb ik direct het boek besteld, maar ach eigenlijk zonder boek voel je het ook wel aan. Veranderen is maatwerk. Veranderen is onderzoek naar de diepere lagen in de mens of organisatie.

Hems Zwier