Veel ict-projecten lopen uit, kosten meer dan begroot of leveren niet de gevraagde functionaliteit'. 'Vaak vertoont een project al tijdens de rit de eerste tekenen van mislukking. Aldus de quote uit een landelijk weekblad uit een artikel over de lastige bewijsbaarheid van het falen van ICT projecten. Nu wil ik het met u eens niet hebben over het feit dat veel (ICT)projecten schijnbaar falen, daar wordt al zat over onderzocht, geconcludeerd en gepubliceerd. Nee, lieve lezers… ik wil het graag met u hebben over het feit dat wij als ‘mens’ meer oog blijken te hebben voor ‘mislukkingen’ en ‘falen’ dan voor successen en winst. Het is een zeer bijzonder fenomeen, dat wij als mens nu eenmaal meer oog hebben voor zaken die fout gaan dan voor de dingen die goed gaan. Onderzoek zal ongetwijfeld uitwijzen, dat dit te danken is aan oergenen die ons in de ijstijd hielpen met overleven. In die tijd was het ongetwijfeld belangrijk, dat de ‘jagende’ mens afwijkingen in de natuur kon interpreteren als gevaar of een avondmaal in wording.

Helaas blijkt dit overlevingsmechanisme ons in deze tijd nog steeds parten te spelen. Kijk maar eens naar de populaire talentenjachten en auditieprogramma’s op de televisie. Ieder jurylid, waar ook ter wereld, zal beginnen met een opsomming van zaken die ‘niet goed’ waren of ‘onvoldoende aanwezig’ bij de kandidaat popster. Slechts in uitzonderlijke gevallen zal een jurylid starten met positieve feedback en ook nog een aantal tekortkomingen als afsluiter. Diegene die dat doen zijn dan vaak ook al ‘ervaren’ juryleden die waarschijnlijk ook al door de programmaleiding op de vingers zijn getikt om wat minder ‘afzeiktelevisie’ te maken.

Nee, lieve lezers het zit ons mens toch wel behoorlijk in de natuur om vooral oog te hebben voor zaken die niet goed of abnormaal zijn. Zet maar eens een groepje collega’s bij elkaar met de vraag of ze feedback willen geven op bijv. de rol van een voorzitter van een vergadering. Bij de eerste inventarisatie zal steevast het grootste deel van de observatoren beginnen met de zaken te noemen die in hun ogen niet goed zijn gegaan. Zelden zal iemand spontaan starten met het benoemen van alle zaken die positief waren. Pas bij nadrukkelijk verzoek van iemand kunnen we ook nog een aantal positieve zaken opnoemen over het optreden en gedrag van de persoon in kwestie. En vaak blijkt ook nog eens heel lastig om positieve zaken te benoemen.

Nee lezers, het zit ons mens wel erg diep die focus op ‘afwijkingen’ en fouten, zeker als het gaat om gedrag van mensen. Dit fenomeen speelt ons dus ook heel erg parten bij projecten of veranderingen in het algemeen. Met name bij veranderingen vinden we het heel lastig te zoeken naar de dingen die goed gaan, de successen. Alle aspecten die in onze ogen mislukken, bijvoorbeeld de ‘gebrekkige communicatie naar ons toe’, ‘de informatie die we gemist hebben’ of ‘de weinige mate van betrokkenheid van mij als werknemer bij het project’ zien we direct als eerste.

We zijn slecht in staat om de winst van een project of verandering te onderkennen, hoe klein en marginaal dan ook. Ook hier zit onze oergenen in de weg en hebben we vrijwel alleen oog voor de ‘failures’. Ook de projectleiders en verandermanagers zelf, hebben vaak moeite met het zoeken naar successen en dat helpt niet. In ieder project of verandering zijn altijd successen te vinden, je moet ze alleen leren zien. Veel grote organisatieveranderingen stranden omdat de verantwoordelijke managers en betrokkenen niet in staat zijn de successen te benoemen en vervolgens te communiceren en breed te vieren. Sterker nog, je moet de successen eigenlijk in de strategie van de verandering van te voren benoemen en hierop sturen. In de meeste bekende veranderaanpak van John Kotter is dit zelfs een concrete stap in zijn aanpak(creëer korte termijnsuccessen!).

Kortom, veel projecten en veranderingen gaan vast niet helemaal feilloos maar er zijn altijd successen te behalen. Het feit dat mensen bij veranderingen al kritische vragen durven stellen over het ‘hoe’ en ‘waarom’ van deze verandering kan al gezien worden als winst, zij denken er blijkbaar serieus over na! Ik heb het mij voor dit nieuwe jaar ook voorgenomen, ik focus eens bewust naar alles wat goed gaat en minder op de zaken die niet lukken. Daar word ik vast een stuk gelukkiger van!