Onlangs werd ik getriggerd door een artikel dat ik via (langleve)Twitter onder ogen kwam. De titel van het artikel “Zo maakt u uw medewerkers gelukkig” deed vermoeden dat het artikel een hapklare oplossing zou bieden voor de grote mate van onvrede binnen bedrijvend Nederland (Europa). Het artikel verwijst naar het boek P&O als businesspartner, geschreven door Baarda. Baarda stelt dat mensen alleen gelukkig kunnen worden als ze een zinvolle bijdrage leveren aan een groter geheel.

‘Samenwerken is een evolutionair principe’, zegt hij. ‘Alleen redden wij het niet. De omgeving verandert voortdurend, terwijl ons talent voor een groot deel vastligt. We zullen daarom moeten samenwerken om te overleven. Geluk is de bonus die ons daartoe verleidt.’

Verderop in het artikel wordt zijn stelling aangehaald dat mensen gelukkig worden als ze datgene doen waar ze goed in zijn: alleen dan kunnen ze zinvol samenwerken. Tot dusver ben ik het stellig eens met vriend Baarda.
Op het moment echter dat hij medewerkers gaat categoriseren in drie persoonlijkheidsgroepen (rood, blauw, groen) en beweert dat - wanneer leidinggevenden hun medewerkers kunnen indelen in deze drie groepen - vertrouwen, motivatie en dus (?) geluk het gevolg is, begint mijn nekhaar aardig overeind te staan. Los van de typologieën die hij hanteert en de voor mij onbegrijpelijke scheidslijnen, verbaas ik me over zijn simplistische formule tot geluk. Is het genereren van vertrouwen en dus geluk echt zo simpel? Gaat geluk niet wat verder dan de juiste rol vervullen binnen een organisatie? Eerlijkheidshalve heb ik het boek nog niet gelezen en kan het dus goed zijn dat Baarda zijn stelling nader toelicht maar het artikel zette me wel aan het denken.

Is een leidinggevende inderdaad verantwoordelijk voor het geluksgevoel van zijn medewerkers? Zelfs in een tijd waarin samenwerking (verbinding) een noodzakelijk goed is en “geluk” medewerkers verleidt dit te doen? Waar houdt je eigen verantwoordelijkheid dan eigenlijk op en waar begint die van de leidinggevende? En is “geluk” eigenlijk wel zo gemakkelijk te realiseren?

Ik kan me het moment nog herinneren dat ik, boven op mijn kamer bij mijn ouders, mezelf de vraag stelde waarom mensen zelden kunnen genieten van het hier en NU en veelal onderweg zijn naar het volgende of blijven hangen in het verleden. Uiteraard kwam die vraag voort uit het besef dat ik dat zelf niet kon. Dat moment was het net uitgegaan met mijn toenmalig vriendje en ik zocht naar een verklaring van dat breekpunt. Eigenlijk wist ik al lang dat hét er niet meer inzat (en er nooit in had gezeten) maar omdat vriendjelief dat ook inzag en het ook nog eens uitsprak, deed ik maanden mijn uiterste best interessant genoeg te blijven omdat ik niet kon verkroppen dat ik niet goed genoeg meer was voor hem. Lang hield ik het natuurlijk niet vol; er was niets meer… We genoten niet meer van elkaar en van het moment. We leefden enkel nog in de herinneringen of keken uit naar wat er eventueel nog zou komen. Op het moment dat mensen tegen me zeiden dat ik wat meer moest genieten van NU, kon ik ze wel afschieten. Vooral omdat ik niet wist hoe ik dat dan in hemelsnaam moest doen en zij mij de indruk gaven dat het zo gemakkelijk was. Wat betekende genieten van het hier en NU in vredesnaam, wat was de truc?


Vanaf dat moment begon mijn (bewuste) zoektocht naar de essentie van het leven en de kunst van het geluk. Twaalf jaar later kan ik zeggen dat ik gevonden heb wat ik zocht. Ik verslond tientallen boeken, artikelen en concentreerde me met name op genietende mensen om mij heen en observeerde hun non-verbale communicatie. Ik concludeerde dat genietende mensen meer straalden; met hun ogen, hun mond en soms zelfs groter leken te zijn dan mensen die non-verbaal verveling, ongenoegen, verdriet, haast of angst uitstraalden. Ik ontdekte dat, hoe meer ik kennis nam van de wetenschap over geluk - en hoe meer ik me concentreerde op genietende mensen, hoe eenvoudiger het leek te zijn.

Op het moment je “geluk” namelijk conceptueel benadert en het begrip afpelt tot zijn kern, kan je het ook makkelijker ervaren en er vervolgens naar leven. Voor mij is die kern ‘bewust(lief)ZIJN’; Bewust zijn van wie je bent, wat je kan maar bovenal wat je wil (geven) en daarna leven zonder angst, gedreven door liefde.

Het moment dat je bewust bent, ben je hier en NU. Betekent dat, dat je nooit meer ‘toen’ of ‘straks’ kunt zijn? Nee! Betekent dat, dat je nooit meer ongelukkig bent? Nee! Als je wilt ervaren wat geluk is, zal je ook ‘moeten’ ervaren wat ongeluk is tenslotte. Toch ben ik van mening dat de mate van ongeluk door bewust(lief)ZIJN wel beperkt kan worden in je verdere leven.

Ik realiseer me volkomen dat bovenstaand nog steeds abstract klinkt en makkelijker lijkt dan het is. Dat is namelijk ook zo. Tijdens mijn werk als loopbaanadviseur heb ik me steeds weer verbaasd over hoe weinig mensen eigenlijk weten wie ze zijn, wat ze kunnen en laat staan wat ze willen. Het is ook niet voor niks dat er jaarlijks bakken met geld verdiend wordt aan loopbaancoaching, persoonlijke ontwikkelprogramma’s en spirituele ontdekkingsreizen. Vandaar ook de nekharen… Hoe kan een leidinggevende iemand nou indelen in de genoemde groepen… Dat kan toch alleen de medewerker zelf!?! Dat je dat proces faciliteert als leidinggevende onderschrijf ik van harte maar de verantwoordelijkheid ligt naar mijn idee toch altijd nog bij de medewerker zelf. Één ding staat voor mij echter als een paal boven water; je kunt als leidinggevende pas verwachten van je medewerkers de verantwoordelijkheid te nemen bewust-gelukkig te zijn, als je dat zelf ook doet.