Uit: ‘De logica van het gevoel’

“De tijd zit dus in ons, maar niet alleen om het moment van de dag aan te geven, ook om het interne ontwikkelingsproces van mens zijn te besturen. Een kind voelt, op een bepaald moment ‘nu is het tijd om te leren spreken’, ‘nu is het tijd om te leren lopen’, ‘nu is het tijd om naar school te gaan’. De interne klok begeleidt ons verborgen programma een leven lang, dat is geen externe sturing meer. Onze eigen tijd zegt ‘nu is het tijd verliefd te worden’, ‘nu is het tijd om te gaan werken’, ‘nu is het tijd om kinderen te krijgen’, ‘nu is het tijd om voor onszelf te beginnen, een eigen afdeling te leiden’. We voelen ‘nu komen we in onze communicatieve fase’, ‘nu is het tijd te adviseren’. En zelfs hebben we een programma om te sterven. De interne klok helpt ons bij de besturing van ons interne verborgen programma, het gevoel is het meldpunt van binnenuit”.

(…..)

“Als onze interne klok vertraagt, dan leven we langer en we hebben meer tijd voor de leerprocessen van zelfsturing. Het gaat om de zingeving van ons bestaan, die zingeving wordt opgebouwd als een systeem van kennis, van waaruit we onszelf en de omgeving kunnen sturen. Maar het opbouwen van een systeem vraagt veel meer tijd dan vroeger, omdat de snelheid van de verandering in de omgeving ons voor steeds meer onverwachte zetten plaatst in ons bestaan.
Dat is de filosofische achtergrond van wat we nu stress en werkdruk noemen, want het is zo dat iedere verandering in de omgeving als logisch uitvloeisel heeft dat de resultaten van onze vroegere leerprocessen ongeldig worden. Voor de zelfsturing hebben we een wereldbeeld nodig en een zelfbeeld waarin veel meer mogelijkheden zitten dan sociaal zijn gestandaardiseerd.
Als de arts rust voorschrijft, dan volgt hij reeds de weg van de vertraging van onze interne klok. Een mens is geen computer en de computer is geen mens. Hoe sneller de computer, hoe trager je interne klok mag zijn, dus hoe meer je na kunt denken, over de vragen van zelfsturing en sturing van de organisatie, het bedrijf of de instelling.
Werknemers weten dat ook, ook als ze niet weten dat ze het weten, hun gevoel weet het en reageert met emotie, de klacht over de werkdruk is niets anders dan de logica van de eis tot vertraging van de interne klok, om meer te kunnen leren en verder vooruit te denken”.

(uit: De Logica van het Gevoel, A. Cornelis, uitg. St. Essence, ISBN 90-72258-02-9, pag. 779-780)