Toen ik twee jaar geleden mijn demo uitbracht, had ik eigenlijk nog niet echt een idee van auteursrechten en het belang daarvan. Omdat ik geen top 40 hits verwachtte bij een eerste demo, heb ik toen gekozen mij niet bij Buma/Stemra aan te sluiten. Bij het uitbrengen van dit album stond ik wederom voor die keuze en heb ik ditmaal bewust diezelfde keuze gemaakt.

Mijn uitgangspunt? Ik wil graag mijn muziek verspreiden onder mensen die er van genieten. Ik krijg elke keer weer een warm gevoel als mensen me vertellen dat (een van) mijn nummer(s) hun raakt. Dat is voor mij een geweldig geschenk, iedere keer weer.
Het is voor mij dus belangrijk dat mijn muziek voor mensen toegankelijk is. Daarom wil ik als artieste zelf kunnen instaan voor de kwaliteit van mijn werk.

En daar komt het auteursrecht of muziekrecht om de hoek. Auteursrecht ontstaat op het moment dat ik een (gedeeltelijke) compositie ‘op schrift’ heb: het geeft aan dat ik de maker ben en mag beslissen wat er met mijn ‘idee’ gebeurd. Daar hoef ik niets voor te doen, dat is zo. Vervolgens is daar in de loop der jaren een ‘beloningssysteem’ aan vast gehangen. Ik heb iets gemaakt, mensen betalen daarvoor om het te mogen ‘ervaren’, ook kunstenaars willen leven van hun werk. Door de enorme groei aan media, muziek(makers) en technische mogelijkheden, is dit systeem echter steeds ingewikkelder geworden.

Buma/Stemra heeft in Nederland het alleenrecht op het controleren van deze ‘beloningen’. Kort gezegd: zij innen geld bij gebruikers van muziek (o.a. radiostation, bedrijven, horeca) en keren het uit aan de makers (o.a. componisten, muzikanten, tekstschrijvers). Dit doen zij door het auteursrecht over te nemen van de maker en uit diens naam geld te incasseren. Het monopolie dat zij hierop hebben, is in de afgelopen jaren steeds heviger aangevochten, zowel door makers als door gebruikers (te hoge inningen, te lage uitkeringen, te lange uitkeertijd, etc).

Om die redenen heb ik mij verdiept in muzieklicenties: een manier om je auteursrecht te behouden, maar wel beperkingen aan te geven waaronder je muziek gebruikt mag worden. Creative Commons is momenteel de grootste ‘voorziener’ op het gebied van licenties.
Waar ik echter in mijn ‘onderzoek’ achter kwam, was dat die licenties zich eigenlijk geheel toespitsen op het verspreiden van muziek (of teksten / andere kunst) via internet. Over gebruik bij fysieke kunstuitingen (zoals een cd-uitgave), kon ik vrijwel niets vinden op de website. Dit deed mij uiteindelijk besluiten tot de volgende oplossing: op de CD hoes staat dat het auteursrecht bij mij ligt (copyright 2009 LadyLau) en in het boekje staat een persoonlijke tekst toegevoegd met de strekking van een licentie.

Tijdens de voorbereiding voor het persen van de cd, kwamen verschillende administratieve verzoeken bij mij binnen. Zo werd mij gevraagd om een ISRC code (basisregistratie). Mij tot nog toe onbekend, maar met één mailtje geregeld.

Daarnaast kreeg ik echter ook een formulier binnen van Stemra. Een formulier “Aanvraag voor toestemming voor productie in eigen beheer”. Blijkbaar bestaat er in Nederland een regeling die cd perserijen / productiemaatschappijen verplicht om aan Stemra toestemming te vragen voordat zij data op cd’s mogen persen.
In de bijgevoegde algemene voorwaarden werd in niet mis te verstane zinnen vermeld dat, indien de toestemming van Stemra niet verleend was, Stemra het recht heeft de productie stil te leggen, verspreiding kan verbieden of andere maatregelen kan nemen (waaronder een ‘vergoeding’ of boete). Dit formulier zorgt er ook voor dat het opgegeven repertoire van de productie bij Stemra wordt aangemeld. Als ik lid zou zijn, zou ik Stemra een vergoeding voor de productie moeten betalen, afgestemd op de lengte van het repertoire, oplage en verspreidingsgebied.

Maar ik ben geen lid van Stemra.
Maar zonder toestemming kon mijn cd niet geperst worden.

Verwarring alom dus! Enkele hulpkreten en een belletje naar Stemra later, bleek het allemaal minder ernstig dan het even leek (productie moeten stilleggen, boekjes opnieuw moeten drukken wegens het ontbreken van Stemra-logo, dat soort angsten).
Stemra controleert of werk van hun leden niet zonder toestemming geproduceerd wordt. Aangezien ik geen lid ben, zou de toestemming geen probleem zijn, hoef ik (o.a.) het Stemra-logo niet te vermelden op cd en boekje en hoef ik geen vergoeding te betalen, zo verzekerde de meneer aan de telefoon mij.
De administratiekosten (à €55,-) voor het formuliertje worden echter, blijkt wat later, wel aan mij doorberekend. Dat valt niet onder ‘vergoeding’, namelijk…

Kort samengevat: zelfs als ik bewust kies om in eigen beheer uit te geven en auteursrecht te behouden (in feite rechtenvrije muziek), kan ik niet om Buma/Stemra heen. Een zorgwekkend onheldere situatie voor de muziekwereld, voor mij een goed leertraject en bovenal sterkt dit mij in mijn overtuiging dat rechtenvrije muziek het heden en de toekomst is. Mijn muziek is meer dan de twee minuten op de radio waar ik via de vreemde betalingsconstructies van B/S uiteindelijk vast voor betaald zou worden…

Ik nodig u daarom van harte uit om te komen kijken bij de release op 20 februari, om te luisteren naar het album en om het aan je vrienden / familie / kennissen te laten horen! Geniet in vrijheid van de muziek, in haar puurste vorm: zoals de maker het bedoeld heeft