Tijdens één van de ontwikkelkring van MBOacademiebouwers keken we naar het perspectief van het construct “MBOacademie” (een MBO-variant op de Huisacademie). Eigenlijk is er niet één perspectief van een academie, maar (minstens) vier. En of je dat nu ontwikkelfasen of -stadia wilt noemen, of dat het gewoon vier verschillende verschijningsvormen zijn, dat mag je na lezing van dit artikel zelf bepalen. De bedoeling is dat je als academiebouwer een referentiekader hebt voor jouw toch al behoorlijk complexe bezigheden.

N.B.: voortschrijdend inzicht bracht ons ertoe de benamingen van het derde en vierde stadium aan te passen. Belangrijkste overweging: eigenlijk is ULO (de ultieme lerende organisatie) geen stadium maar een echte eindsituatie. ULO markeert dus echt het einde van traject vier, dat zich het beste laat kenschetsen als 'epicentrum van leren en ontwikkelen'. En inmiddels lijkt 'integrale beleidscommunicatie' een vlag die de lading van stadium 3 veel beter dekt. Zo werkt ontwikkeling dus.

Walhalla? Dit is de ultieme verschijningsvorm….
Als je niet oppast, dan ben je geneigd te redeneren in termen van het meest ideale stadium, namelijk wanneer de academie het voor elkaar heeft gekregen haar moeder organisatie tot de Ultieme Lerende Organisatie te bewegen. Dat is nogal een organisatorisch Walhalla en dus mogelijk in letterlijke zin nooit helemaal bereikbaar. Toch zegt Stephen Covey: “Begin with the end in mind.”

Epicentrum voor Leren en Ontwikkelen? Dit is hopelijk de drijfveer…
Dit is het laatste ontwikkelingsstadium op weg naar de ULO. Nummer vier van de MBOacademie verschijningsvormen. (Dit om maar aan te geven dat er in de optiek van de huisacademie nog andere bestaan, en dat het dus geen ‘must’ is om een “epicentrum” te gaan bouwen. Maar, eerlijk is eerlijk, het is wel het referentiekader dat ik graag meegeef aan academiebouwers. Want deze verschijningsvorm van de academie is met recht integraal en duurzaam te noemen.) Het is een stadium waarbij de windrichtingen Op de Plank, Op de Kaart, Op de Rit en Op de Teller in maximale onderlinge balans staan. De academie neemt haar moederorganisatie als het ware op sleeptouw, is in zekere zin ermee aan het verweven. Wat mij betreft dus het na te streven stadium…!

Integrale Beleidscommunicator?
Stadium 3 is een lofwaardige. Een situatie waarin het inzicht is gerezen dat het realiseren van organisatiebeleid idealiter gebruik maakt van alle relevante en denkbare communicatiekanalen. Training en opleiding is daar maar één van. Conferenties en bijeenkomsten en reguliere vergaderingen zijn net zo goed overdrachtmedia en dienen in lijn gebracht te worden met de centrale boodschap. In deze fase werken beleidsadviseurs, P&O, ICT en uiteraard de afdeling Communicatie nauw samen met de MBOacademie. Dit met de bedoeling de informatievoorziening en de beleidsdialoog zo integraal mogelijk te verzorgen. Een fantastische fase om als academie in te vertoeven.

Trainingsinstituut?
Tot zover beschrijvingen die je wel in lijn dacht te zien met de term ‘academie’. Maar vergis je niet. Ik hanteer gewoon ‘academie’ als universeel begreep voor elk organisatorisch construct dat het leren in een organisatie bevordert. Soms is een organisatie nog niet helemaal klaar voor dat integrale en interactie leren. Het aantal “meemakers” is dan nog beperkt. In zo’n situatie kan een intern Trainingsinstituut – fase twee van de academieontwikkeling – goede zaken doen. Nee, het is niet volstrekt verweven met alle stakeholders. En nee, het is geen continue afspiegeling van het strategisch beleid. En ja, het heeft voor een heleboel doelgroepen de nodige leergangen op de plank liggen. En er bestaat het besef dat je voor opleidingen bij het trainingsinstituut moet zijn. Geen slecht perspectief.

Opleidingsfunctionaris?
Elke lange reis begint met de eerste stap. Zodra een organisatie een “opleidingsfunctionaris” kent, is dat een teken van besef. Dat er zoiets moet zijn als een stukje opleiding voor medewerkers. En dat medewerkers daartoe met iemand contact op kunnen nemen. Nogmaals, organisatorisch gezien is het dunnetjes. De activiteit is nauwelijks geschraagd. De enthousiaste opleidingsfunctionaris maakt het verschil en kan er dus nog wat leuks van maken. Maar integraal, duurzaam, proactief en beleidsgerelateerd… dat kun je natuurlijk nog niet verwachten van deze nog prille functie. Geeft niet. Voor alle duidelijkheid: ook dit vind ik dus een ontwikkelingsstadium van een huisacademie. Kwestie van definitie toch?

Conclusie? Als academiebouwer ga je zo nu en dan met jouw hoogste baas in gesprek. Dan is het van het grootste belang dat je niet alleen over het Walhalla filosofeert, maar ook inzicht kan geven in de weg er naartoe. Daar houden bestuurders van. En dat geeft jou de gelegenheid om invulling te geven aan dat mooie professionele uitgangspunt: Think Big, Act Small!

Klik hier om onderstaand overzichtsplaatje als een bruikbare PDF-versie te downloaden.