"Het systeem is echt kapot, hoor, we staan aan de afgrond." D66-leider Alexander Pechtold doet dit weekend in NRC Weekblad scherpe uitspraken over het haperende politieke stelsel in Nederland. "Er zijn zes partijen die tussen de 15 en 25 zetels kunnen halen. Er valt straks niet meer op een normale manier een kabinet te formeren. Links en rechts is weg. Zit de SP links van de PVV? Zit de PVV rechts van de VVD? Ik kwam laatst een jongen tegen uit een CDA-nest die zei: ik twijfel tussen u of Wilders. Dat is toch onvoorstelbaar, twee uitersten!"

Een systeem veranderen waar je zelf deel van uitmaakt is lastig, weet Pechtold. Hij wil tegen het 'visieloze' kabinet aantrappen, maar voelt tegelijkertijd 'Wilders-de-schreeuwlelijk' in zijn nek. "Visieloosheid versus het gekrijs. Wat moet ik doen? Het systeem verdedigen dat ik zelf eigenlijk wil veranderen, maar waar Geert Wilders net een lont in het kruitvat heeft aangestoken?"

Sinds de val van het Paarse kabinet is volgens Pechtold alles wat overzichtelijk leek in Nederland versplinterd. "Het besef te leren van het verleden lijkt weg, maar ook het vermogen om verder dan vandaag te plannen. Niets wordt meer breder getrokken, alles is een hype."

Pechtold voorziet dat bepaalde partijen meer moeten gaan samenwerken om het politieke speelveld bespeelbaar te houden. "We moeten met een aantal partijen de kiezers een beeld durven schetsen van een overheid die de mensen verantwoordelijke oplossingen biedt. Een overheid ook die eerlijk zegt dat ze zaken als veiligheid, welvaart of geluk niet kan garanderen, die realisme uitstraalt. Maar die spijkerhard het debat aangaat met de bangmakers aan de andere kant."

Op de vraag of dit een soort alliantie of front moet worden, antwoordt Pechtold in NRC Weekblad: "Zou kunnen. Eerst maar eens samenwerken met geestverwante politieke bewegingen. Kijken of ze het aandurven. Je moet ergens beginnen." En waarom hij die partijen mee zou krijgen: "Omdat ze wel moeten, want het systeem is bezig zichzelf op te blazen."

Tot slot haalt Pechtold de veranderingen in de VS erbij. "In Obama zit ook heel duidelijk: het wordt niet allemaal voor u gedaan, het begint bij u zelf. Oh, wat hoop ik dat we in Nederland ooit zo ver komen. Als dát gebeurt, man, als dat gebeurt: dan gaat Wilders voor de bijl. Dan valt-ie door de mand. Ik ga hem ermee helpen. En als-ie valt, dan sta ik klaar."