Gisteren ben ik aan een boek begonnen, Helen of delen, uit 1986, en daarin wordt het transformatieproces beschreven waar we nu als maatschappij ook of weer inzitten. Ik heb nog maar een klein stuk gelezen, maar dat stuk sluit eigenlijk precies aan op de blogs die ik hier eerder heb geplaatst over communities. Sterker nog, ik denk dat dit misschien wel de kern is van alle punten die ik tot nu toe heb aangedragen. Vandaar even een versie 2 en een half voor ik de laatste editie plaats.

Het ging over de beweging van massa naar kring. Hierbij is massa waar we als volk vandaan komen en nog grotendeels inzitten, en is een kring een werkende community die ik graag zou zien. De beweging gaat van Massa naar Kudde, naar Individualisering naar Kring.

Massa is een soort veilig, het is de eenheid waar we inzitten die als geheel beweegt, "denkt" en "voelt". De meeste mensen hebben een wens om in de massa op te gaan. Dat betekent immers dat je even niet zelf hoeft te denken en verantwoordelijkheid te nemen. Maar het denken en voelen wat in de massa gebeurt gaat helemaal niet over denken en voelen. Het zijn mechanische bewegingen die de massa in takt houdt. Er is een vijand en er is een idool, dat is genoeg om de gemoederen bezig te houden.

De sleur die de massa opwekt is voor mensen vaak een reden om eruit te stappen, zich te identificeren met kleinere groepen. Dat zijn de Kuddes. Eigenlijk hetzelfde als de massa, maar met meer eigenheid en taak. Dit zijn landen, religies, bedrijven. Gedreven op idealen, maar door diezelfde idealen ook weer beperkt. In plaats van de eenheid van de massa, worden het meer kampen. Het is wij tegen zij, dat zie je momenteel overal erg terug in geloof, landsgrenzen en voetbal. En er is leiderschap, ouderwets, met een duidelijke hierarchie.

Dan komt het stuk wat eigenlijk het belangrijkste is, maar waar de meeste mensen voor het gemak maar even langsheen gaan, Individualisering. Dit is namelijk helemaal niet zo'n leuk proces. Je verlaat de Kudde en staat alleen. Je moet zelf denken en uitvogelen wat je wilt. Hier kan je allerlei hulp voor krijgen natuurlijk, maar uiteindelijk zal jij het moeten doen. Het woord crisis komt hier ook vaak om de hoek, spanning tussen de individu en de massa en de kuddes waar hij of zij bij hoorde. Crisis betekent letterlijk ommekeer, dat wist ik eigenlijk ook niet. Crisis geeft de mogelijkheid tot herkansing.
Dit proces van individualisering is ook niet iets dat even in een paar weken gefixt is. Dit duurt tijd en is nooit echt voorbij. Veel mensen die ik zie staan aan de rand van dit proces, maar gaan er toch niet vol voor. De denken dat ze het doen, ze lezen de goede boeken, ze praten met de juiste mensen, maar ze doorleven het niet. Maar zonder deze stap gaat stap 4 niet goed werken.

De Kring is een groep mensen die op basis van de vorige stappen bij elkaar komen. Ze delen een gedachtengoed, maar in tegenstelling tot de kudde betekent dit niet dat je je individualiteit hoeft op te geven. Sterker nog, waar binnen een kudde een centrum bestaat in de vorm van vaak een persoon, is in de kring iedereen dat centrum. Persoonlijke groei en maatschappelijke betrokkenheid gaan hand in hand. En samen met meerdere kringen ontstaat een krachtig netwerk.

Wat ik veel zie, en dat komt ook in eerdere punten terug, is dat veel kringen eindigen als kudde. Het gaat dan weer om een leider, een paradigma. Voordat er kringen of werkende communities kunnen onstaan zullen meer mensen het individualisatieproces moeten doorlopen. Dat is de transformatie waar ik persoonlijk, maar zeker wij als maatschappij of wereld op zitten te wachten.

Stay tuned voor de laatste editie van deze blogserie.