Volkskrant 8 december 2009, interview met Mariëtte Hamer, getiteld:

"Lerarenacademie biedt onderwijs nieuwe kans"

Op zich niks mis met de gedachte uit onderstaand artikel. Het lijkt een mooie quote: 'Excellentie in het onderwijs begint bij wie voor de klas staat.'

Inmiddels verbonden met 25 bouwers van MBOacademies (waarvan MBO-docenten per definitie de grootste doelgroep vormen) stel ik vast dat er met die docenten niet zoveel mis is. Waarmee ik niet wil zeggen dat ze niks meer te leren hebben, integendeel. Maar in de basis zit het wel okee met die lui. Doorgaans zijn zij in hun schoolorganisaties het meest professioneel!

Waar het minder okee zit, is hun werkomgeving in meest brede zin van het woord. De onderwijsvisie, het organisatiebeleid, de besturingsfilosofie, de stijl van leidingeven, de besteding van gelden en de persoonlijke aandacht voor medewerkers (docenten en staffunctionarissen); dáár schort het wat meer aan. Die zijn verre van excellent te noemen.

Kijk, en dan kun je wel beginnen over een Lerarenacademie, en op zich is het goed dat er een belangrijk thema wordt aangesneden, maar bedenk dan ook dat zo'n Lerarenacademie het probleem niet gaat oplossen. Want die 'excellent opgeleide leerkracht' wordt aangesteld in een veel minder excellent ingerichte schoolorganisatie. En bedenk dan vooral ook dat met zo'n Lerarenacademie het probleem eigenlijk nog meer op de schouders van die docenten wordt gelegd ('jullie hebben nu toch alles wat je nodig hebt? nu niet meer zeuren') terwijl bestuurders en begeleiders dan nog steeds vrijuit gaan.

Excellente organisaties ontstaan niet door excellente medewerkers. Excellente medewerkers kunnen ontstaan door excellente organisaties. Excellente organisaties ontstaan wel als de 'enablers' excellent zijn: Leiderschap, Strategie, Beleid, Medewerkerverzorging, Werkprocessen. Een beetje manager weet dat toch al lang? Iedere school werkt nu toch wel met het INK Managementmodel? In essentie helpt dat model (afgeleid van het EFQM Excellence Model) organisaties excellent te worden. En in de kern zegt het dat 'goed organiseren' vooraf gaat aan 'goede resultaten'. Maar dit even terzijde.

Met het concept van de MBOacademie, inmiddels geadopteerd door 25 ROC's in Nederland, lijken we een beter alternatief te ontwikkelen. Zo'n (huis)academie bestaat namelijk in, voor en door de eigen (school)organisatie. Zo'n academie richt zich niet alleen op het lerarenvak, maar ook op de professionaliteit van bestuurders, managers en stafmedewerkers. Zo'n academie betrekt per definitie de organisatiecontext in de leerprocessen. Want hij maakt namelijk integraal onderdeel uit van de schoolorganisatie. Dáár moet het verbeteren tot wasdom komen. De huisacademie als aanjager en ontwikkelaar van de excellente organisatie? In elk geval van de lerende organisatie.

Ministers, staatssecretarissen en partijvoorzitters: ja, er moet en kan het nodige gebeuren in onderwijsland. Maar focus niet op de leerkrachten en docenten alleen. En als je hen in staat wilt stellen (verder) te leren en te ontwikkelen, denk dan eens aan de leerprincipes van de huisacademie. Past ook erg goed in het concept van een Excellente Overheid...