Friesland behoort tot de mooiste provincies van Nederland omdat het alles heeft wat een mooie Nederlands provincie zich maar kan wensen: mooie natuur, veel water, veel cultuur en veel mensen met een grote ondernemingsgeest en doorzettingsvermogen, veel saamhorigheidsgevoel.

Het is deze combinatie die juist voor Friesland vele kansen biedt om sterker uit de crisis te komen dan zij erin ging. We moeten ons daarbij realiseren dat wij niet alleen een financieel-economische crisis hebben, maar ook een ecologische crisis, een crisis waarin sociale systemen niet meer in harmonie zijn met natuurlijke systemen: als wij de financieel-economische crisis overwinnen door op dezelfde manier te werken en leven als daarvoor, dan duiken we meteen in een nog veel grotere crisis.

Ook vroeger leefden we niet altijd in harmonie met de natuur, maar

nu wij met zovelen in de wereld zijn,

nu de welvaart in het zicht komt van zoveel meer mensen dan vroeger,

nu we daarmee een grote wissel trekken op ons klimaat en de beperkte natuurlijke hulpbronnen,

krijgen zij een grote voorsprong op anderen die de crisis weten te gebruiken om duurzaam daaruit te komen. En om versneld duurzaam te worden heb je precies die eigenschappen nodig die Friesland heeft.

Ten eerste ondernemingsgeest en doorzettingsvermogen. We hebben in Nederland te weinig ambitie. De politiek en het bedrijfsleven willen een tandje hoger, maar een provincie als Friesland kan versneld duurzaam worden als zij wil. De technologieën zijn er, het gaat nu nog om de politieke wil en het sociale draagvlak.

Maar ambitie is niet genoeg. Om een dergelijke ambitie te realiseren moet er optimaal samengewerkt worden en daarvoor heb je de saamhorigheid nodig. De politiek kan het niet alleen, het bedrijfsleven niet en de burgers niet. Maar samen, in goede afstemming wel. Het gaat om joint production. En het gaat om lange termijn, dus niet ad hoc beleid van de overheid met subsidieregelingen, maar beleid dat lange-termijn perspectieven biedt. Een voorbeeld hiervan zouden Friese Green Bonds kunnen zijn: de Frieslandbank schrijft een groene obligatie uit. De leningen aan Friese bedrijven en burgers voor duurzaamheidinvesteringen worden door de Provincie gegarandeerd, zodat de rente laag kan zijn en bedrijven en burgers voor een periode van bv 10 jaar weten wat hun kapitaalslasten zijn. Een over een 10 jaar gegarandeerd feed-in tarief zonder bovengrenzen voor aan het net geleverde elektriciteit complementeert het geheel.

Duurzaamheid is juist te verkrijgen waar natuur en, industrie en bebouwde omgevingen elkaar raken, dicht bij elkaar liggen. En dat is nu juist het geval in Friesland! Maar met name daar wordt duurzaamheid vooral mogelijk als niet elk bedrijf apart en elke burger apart investeert. Het gaat juist om creatieve combinaties. Het sectorgewijze denken moet doorbroken worden: de agrariër produceert niet alleen voedsel, maar ook energie, bv door mestverbranding of door kassen die warmte en energie aan huizen en kantoren leveren: 2 hectare kas kan voldoende warmte en energie leveren voor 200 huizen en de investeringen zijn in 3 jaar terugverdiend! Proven technology! En het gaat niet om de dag en nacht licht gevende kassen, maar kleinere niet verlichte kassen. Met vacuümriolering produceren wij lokaal schone energie en schoon water van onze uitwerpselen en voedselresten uit de keuken en is een rendabele investering wanneer het gaat om 300 tot 500 woningen. Sneek en Heerenveen passen deze Friese technologie nu toe. Aquifers en restwarmte van fabricageprocessen kunnen gebruikt worden voor verwarming van kantoren en woningen en deze zijn overal beschikbaar in het waterrijke Friesland. En dan heb ik het nog niet eens gehad over zon en wind! Zo kan een ieder, zeker in straat- of wijkverband genoeg duurzame energie en warmte produceren, zdelfs genoeg om de elektrische auto op te laden!

Het is vanuit deze visie dat ik er vanuit de mede door mij opgerichte Stichting C8 en mijn aan de RuG verbonden bedrijf Decide voor gepleit heb om een nog hogere ambitie mee te geven aan het fantastische initiatief van Anne Jan Zwart inzake het Eco Landstylepark. Met dit park en enkele andere projecten rond Oosterwolde is het mogelijk om heel Oosterwolde in een klap volledig duurzaam te maken, als alle partijen bereid zijn samen te investeren en breed te denken. Vanzelfsprekend mag daarbij de continuïteit van bedrijven, en dus de winstperspectieven, niet in gevaar komen, mogen burgers niet voor onoverkomelijke lasten komen te staan. Ik durf echter te stellen dat dat niet hoeft, integendeel dat dit de lange-termijn winstgevendheid alleen maar zal vergroten en zal leiden tot lastenverlichting voor de burgers. Een we helpen onze planeet leefbaar te houden!

Kortom: Op een geheel duurzaam Friesland en om te beginnen een geheel duurzaam Stellingwerven!