Sinds 2006 prijkt aan het Rogierplein in Brussel een glazen wolkenkrabber. Het gebouw is 145 meter hoog en daarmee het twee na hoogste gebouw van België. Achter 4.200 ramen van het gebouw zit een led verlichting van 12 lampjes. Het gehele raamoppervlak licht op door weerkaatsing van de led verlichting op de gesloten zonneblinden van het gebouw. En door de lampjes vliegensvlug van kleur te doen veranderen wordt een beweging gesimuleerd. De gevels van het gebouw kunnen cijfers, letters en verschillende effecten weergeven. In het torengebouw zetelt de financiële instelling Dexia. De bank die deze week door hoogmoed en geldingsdrang ten onder gaat.

Ondergang Dexia
Dexia ontstond door een fusie van twee degelijke instellingen: het Belgische Gemeentekrediet en Crédit Local uit Frankrijk. Daarna volgde een beursgang en vele overnames die uiteindelijk niet goed uitpakten. Ook bouwde het bedrijf aan een stevige portefeuille staatsobligaties. Dexia moest een wereldspeler worden van leningen aan lokale overheden. Die leningen werden door Dexia gefinancierd met korte leningen. Maar toen tijdens de kredietcrisis de geldmarkt haperde werkte dat hefboommodel niet meer. Nationale overheden moesten bijspringen met een miljarden kapitaalinjectie. En nu doen de waardeloze Griekse schuldpapieren Dexia de das om.

Sustainable Finance Lab
Banken hebben nog weinig geleerd van de kredietcrisis verzuchtte oud Rabo-topman Herman Wijffels deze week: “De bonussen zijn er nog steeds. En die bonussen werken nog steeds overwegend in dezelfde richting als in de aanloop naar de crisis. Kunnen we eigenlijk nog wel verder met een monetair bestel waarin geld in belangrijke mate in omloop komt als schuld? Hoe kan in de toekomst worden voorkomen dat banken die functie vooral inzetten voor speculatieve activiteiten?” Wijffels sprak deze woorden tijdens de eerste bijeenkomst deze week van het Sustainable Finance Lab. Doel van dit Lab is “het ontwikkelen van ideeën voor een daadwerkelijke verduurzaming van de financiële sector: een stabiele en robuuste financiële sector die bijdraagt aan een economie die de mens dient zonder daarbij zijn leefmilieu uit te putten.”

Zelf verduurzamend vermogen van banken
Het lijkt niet waarschijnlijk dat de banken uit zichzelf kunnen verduurzamen. Dat komt omdat de banken onderdeel uitmaken van de oude economie. In de oude economie draait het om handel en groei. Bankiers zijn niet meer dan handelaars in geld. Dat geld is nodig voor kredietverlening. Maar banken gebruiken het geld ook om mee te speculeren. En als dat fout afloopt moeten overheden bijspringen om de economie draaiende te houden. Deze week wordt de Belgisch/Franse bank en een Deense bank door de overheid overgenomen. En ondanks positieve stresstesten en ratings zullen helaas nog vele banken volgen.

Oude versus nieuwe economie
In de oude economie draait het om ‘Shareholders Value’. Banken moeten groeien om de aandeelhouders tevreden te stellen. De afnemers van de diensten van de banken komen dan op het tweede plan. Een traditionele bank heeft rekeninghouders. En dat is een bedrijf of persoon die zijn/haar rekening behoudt. In de nieuwe economie staat de ‘Stakeholders Value’ centraal. Stakeholders zijn voor banken: klanten, certificaathouders, medewerkers, leveranciers, maatschappelijke organisaties en de overheid. De klant is belangrijkste stakeholder. En die heeft keuzevrijheid. Op basis van de Eerlijke Bankwijzer kunnen klanten inzicht verkrijgen in het maatschappelijk verantwoord gedrag van hun bank. En aan de hand van de overstapservice kunnen zij daarna overstappen naar een andere bank die het beter doet. In de nieuwe economie komt de handel uiteindelijk voor een groot deel te vervallen. Producten en diensten vinden dan zonder tussenkomst van een handelaar de weg van producent naar consument. Sociale netwerkbanken zullen taken van traditionele banken overnemen. Consumenten lenen dan geld uit aan andere consumenten.

Dexia Tower als symbool
Maar voorlopig zitten we nog met de erfenis van een oude economie. Ook de verlichting van de Dexia toren deelt in de malaise: “Wegens de economische en financiële is de verlichting van de Dexia Tower sterk verminderd. Tussen zonsondergang en middernacht is de toren slechts 10 minuten per uur verlicht. Er is geen enkel nieuw verlichtingsproject gepland.” Van mij mag de verlichting van de Brusselse toren voor altijd branden als symbool van een oude economie.