Hierbijhet laatste stuk over de broodnodige veranderingen van ons geldsysteem.

Een tweede innovatie in ons geldsysteem zijn de alternatieve valuta.

In Zwitserland werd in 1934 door de zakenmensen Werner Zimmermann and Paul Enz de Wirtschaftsring-Genossenschaft opgericht. Tegenwoordig heet dat de WIR Bank. Dit alternatieve bank systeem was een oplossing voor de krediet schaarste na de mondiale 1929 Crash. Vooral gericht op het MKB. Er doen meer dan 50.000 bedrijven mee en er gaat ongeveer Sfr 1,6 miljard per jaar om, verdeeld over miljoenen kleinere transacties. Men beschikte in 2008 over een balanstotaal van Sfr. 3,4 miljard.

Het principe is eenvoudig. Een ondernemer wordt na een eenvoudige screening, onder meer op reputatie en solvabiliteit, toegelaten tot het systeem. Hij/zij verkoopt goederen en/of diensten gedeeltelijk tegen geld en een WIR cheque van de kopende/afnemende partij. Dit cheque tegoed wordt bijgeschreven in een centraal register onder aftrek van 1% administratie kosten en voor dit tegoed kan nu deze leverancier zelf weer producten en/of diensten gaan inkopen bij andere deelnemers. Zo gaat er waarde rond gedeeltelijk zonder geld. Voor vele producten en diensten worden 100% WIR cheques geaccepteerd overigens.

Die 1% kosten wordt periodiek gefactureerd aan de deelnemers en kan alleen in “echt” geld betaald worden.

Als je iets wilt kopen en je hebt geen credits genoeg, kun je ook credits lenen, mits er zekerheden tegenoverstaan. Een hypotheek, af te lossen in 10 jaar, bijvoorbeeld, kan dienen als zekerheid. Over het geleende bedrag aan credit wordt een heel bescheiden rente percentage berekend, zoiets als 1%. Ook waardepapieren gelden als zekerheid. Die worden vervolgens heel saai op een escrow account gezet, zodat er zelfs dus nog een bescheiden rendement op die deposito’s kan worden gemaakt door de inlegger.
Dus, lage risico’s, lage kosten, snelle transacties en veel omzet enigszins in eigen kring houden zijn de sterke punten van dit systeem. Let wel, het gaat hier principieel om kleinere bedragen tot een paar duizend euro per transactie.

Dit systeem is uitgegroeid tot een self-sustainable super business social network en men organiseert tegenwoordig ook beurzen, workshops, opleidingen en netwerk bijeenkomsten. De cheques zijn deels vervangen door een internet betaal- en transactie systeem. Men heeft meer dan Sfr 2 miljard aan hypotheken uitstaan. Ook kun je bij de bank on-line data downloaden voor auto navigatie systemen, zodat je altijd kunt zien welk restaurant, hotel of andere winkel in je directe fysieke omgeving WIR credits accepteert.

In de Verenigde Staten is ITEX een marktplaats voor barters. Transacties zonder geld. De jaaromzet is meer dan $100 miljoen en er doen zo’n 25.000 bedrijven aan mee.

Sinds 1983 zijn er private Lokale Exchange en Trade Systemen (LETS). Je vindt ze al door heel Europa. Noppes in Amsterdam is zo’n systeem.
Je betaalt hier een lidmaatschap van € 20 per jaar plus 3 noppen per maand.

In Vlaardingen is Flarden actief. 1 Flard is hier gelijk aan €0,50 en men gaat uit van een minimum uur tarief van FR 15. Het abonnement is €12 per jaar. Er zijn geen transactiekosten. Zelfs de sociale dienst in Vlaardingen staat een omzet toe van 250 Flarden per maand, voordat de uitkering in gevaar komt. Kijk, dat is nu eens leuk!

De meeste systemen, er zouden er een honderdtal actief zijn in Nederland, hebben een nog wat geitenwollen sokken imago. Ze werken nog een beetje ouderwets met bonboekjes of papieren cheques. Maar ze werken wel. En als je weet dat een Nederlandse Stichting als Strohalm ( Sociale Trade Organization) actief vooral in Zuid Amerika, een heel compleet open source software pakket heeft, genaamd Cyclos, dat je gratis kunt gebruiken, dan zou deze vorm van ruilhandel wel eens snel grotere vormen kunnen gaan aannemen.

LETS-systemen zouden op deze wijze kunnen migreren tot CES (Community Exchange Systems). Want die nieuwe software en internet maken het mogelijk om over grotere afstanden aan ruilhandel te doen.
In Japan, waar dit systeem, Fureai Kippu, met succes in de thuiszorg wordt toegepast, kan een Japanner zijn moeder, die enkele honderden kilometers verder woont, niet zelf verzorgen, maar kan een ander dat doen. Dankzij CES kan hij lokaal iets voor iemand doen, terwijl iemand anders hetzelfde voor zijn moeder doet.”

Voor ons eigen business sociale netwerk Mindz.com zijn we momenteel de mogelijkheden aan het onderzoeken om een dergelijk systeem, in al zijn eenvoud, te gaan gebruiken. Mindz’ers kunnen dan zaken doen met elkaar zonder dat er geld aan te pas komt. Dat is van belang omdat er binnen ons business socio netwerk Mindz.com heel veel ZP’ers zitten, die zowel zelfs iets aan te bieden hebben als diensten en producten van collega Mindz’ers nodig hebben.

Het sociale kapitaal krijgt dan werkelijk handen en voeten, zonder dat we dat kapitaal steeds moeten vertalen naar oude geld. De sociale netwerken, en dus niet alleen Mindz, groeien op deze wijze uit tot een echt sustainable ecosystemen.

Wanneer je peer-to-peer lending combineert met de Community Exchange Systemen ontstaat er een hele nieuwe economische structuur, of het nu gaat over ontwikkelingssamenwerking, internationaal zaken doen of elkaar lokaal op weg helpen. Het sociale kapitaal gegenereerd binnen de sociale netwerken, krijgt opeens een tastbare waarde!
Banken, vooral die degelijke saaie, zouden dit proces moeiteloos kunnen faciliteren en zo onze samenleving kunnen helpen met het creëren van nieuwe, sustainable waarde systemen.

Tenslotte.

De toezichthouder, De Nederlandse Bank, blijft bestaan maar dient stevig te worden gereorganiseerd. Andere managers en bestuurders graag. Mensen die snel, adequaat en met het oog op toekomstige ontwikkelingen hun werk doen. Als reactie op de recente financiële gebeurtenissen en de kritiek op haar functioneren, slaat de Nederlandse Bank momenteel stevig terug. Iedere kritiek op eigen functioneren wordt hooghartig door de Nederlandse Bank van de hand gewezen. Die hebben dus niets geleerd van de gemaakte fouten en dat blijft dus een gevaarlijke instantie. Aanpakken dus.

Nadat de Nederlandse Bank twee weken voor de ondergang nog riep dat "de DSB ok was", liet ook de NMA zich onbetuigd in de aanloop naar dit zoveelste banken drama. Onduidelijke communicatie over onderzoeken naar vermeende misstanden kon ervoor zorgen dat die DSB Bank behoorlijk onder druk kwam en uiteindelijk niet bestand was tegen de spaarders die heel snel hun geld kwamen ophalen. Die NMA onderzoeken, in het belang van de consument, richtten zich op procedures, maar ook over hoge commissies op financiële bijproducten.
Maar daar lag de financiële wereld in eerste instantie niet wakker van. De DSB was immers de luis in de pels van de gevestigde orde, dus de DSB perikelen leidden ons af van het feit dat andere banken, verzekering- en pensioenmaatschappijen dezelfde commissie praktijken erop nahielden. Daar rapporteerde de AFM al in juni 2009 over.
Met namen als de Dexia claim of de Legio Lease lopen er nog wel een aantal niet afgewikkelde zaken over dit soort financiële constructies. De realiteit was vroeger vaak heel eenvoudig: als ik in het verleden een pensioenpolis voor een van mijn medewerkers afsloot, mocht ik moeiteloos computers kopen en de rekening van enkele duizenden “guldens” aan mijn tussenpersoon sturen.

Maar inmiddels is de DSB omgevallen, mede dankzij zeer laakbare praktijken van “specialisten”, die voor de zogenaamde gedupeerden opkwamen en daarbij zelfs opriepen tot een “run” op deze bank. Dit in combinatie met een niet, al of niet door “lekken” gevoede, continue journalistieke nieuwsstroom gaf de doorslag. Nu mag die gevestigde orde bijlappen en zijn ze wellicht iets minder onverschillig.

Natuurlijk klinkt direct weer de roep tot meer regelgeving om die arme consument te beschermen. Maar ja, in het verleden was zo’n hoge commissie op mooie financiële producten helemaal geen probleem. Zolang de beurs maar omhoog ging, kreeg die consument relatief snel 2 tot 3 keer zijn inleg terug. Iedereen blij en iedereen graaien. Pas toen die uitkeringen niet zo hoog meer waren begonnen consumenten te klagen. En ontstond het begrip “woekerpolis”. Veel geld ophalen zonder veel risico was men niet meer gewend. Tegen het verblind worden en door een relatief hoge rente instappende consumenten op “achtergestelde obligaties” en andere mooie financiële benamingen, is geen enkele regelgeving bestand.
Dus vergeet maar dat regelgeving dit soort zaken uitbant. De enige kans is een zelfkritische consument of particuliere belegger, die zal moeten leren dat geld verdienen en risicolopen hand in hand gaan. En zelf kritische vragen moet leren te stellen aan de adviseurs, of die nu zelfstandig werken of voor de grote banken en verzekeringsmaatschappijen. Ook alle “aanbieders” hebben natuurlijk een zorgplicht, alhoewel ik liever spreek van het gewoon aanbieden van een transparant product. En dan kunnen die consumenten vervolgens zelf beslissen wat ze met hun geld doen.

Deze misstanden zijn een uitvloeisel van onze graaicultuur en er zullen er nog wel een paar de komende jaren boven water komen. Het trieste alleen is dat de grote graaiers de dans bijna allemaal ontspringen en weer graaien, terwijl de kleine graaiers het gelag betalen. Dat heet kapitalisme, weet u nog?

Natuurlijk blijven er dan tenslotte een aantal grote mondiale banken over, die een aantal mondiaal opererende klanten kunnen bedienen. Vooral de Chinese Banken gaan hier ook een rol van betekenis spelen. Maar dat zijn natuurlijk niet echt commerciële banken zoals we die nu kennen. Die banken zijn eigenlijk gewoon een verlengstuk van de Chinese Overheid.
De rol als speler op de internationale financiële markten voor de Nederlandse financiële wereld is hiermee uitgespeeld. Maar zij kan weldegelijk een voortrekkers rol vervullen in een nieuw economisch sub-systeem, waarbij het faciliteren van de alternatieve betaalsystemen de smaakmaker zou kunnen zijn. En volgens mij past ons dat wel…

UPDATE: via Petra een mooi verhaal van een bank in Spanje!