Nu er in de publieke opinie steeds meer weerstand komt op excessieve beloningen, en ook eindelijk in aandeelhoudersvergaderingen besluiten omtrent bonussen worden geblokkeerd, zie je twee tegengestelde ontwikkelingen:

• verontwaardigde managers die vinden dat iets lekkers wordt afgepakt, die ogenschijnlijk mee bewegen en wachten op de gelegenheid om de vertrouwde routines wederom te activeren;
• leiders die snappen wat er mis ging, en daar persoonlijk verantwoording voor willen dragen. Niet zozeer door de schuld op zich te nemen – wij stonden er allemaal bij en zijn wellicht net zo schuldig – maar door er van te leren, zich aan te passen en beter in te spelen op de nieuwe situatie.

Trainers en coaches van CEO’s zoals Ted Baartmans stellen dat steeds meer leiders zich de komende tijd meer bescheiden, soms zelf kwetsbaar gaan opstellen en zich authentieker presenteren waarbij zij hun persoonlijke drijfveren en kernwaarden tonen. Deze kernwaarden verschillen uiteraard van de waarden die de financiële crises veroorzaakten en die leidde tot excessen binnen sommige multinationals.

Als leiders gaan toegeven dat spreadsheet management en ‘beheersing’ illusies zijn. Dat niet alles strak geregeld kan worden. Dat procedures niet alle voorkomende problemen oplossen. Dan is er tijd en ruimte voor een andere aanpak. Een waarin de mens en niet de productiemiddelen centraal staan. Waarin aandacht is voor persoonlijk contact, bevlogenheid, vertrouwen, motivatie, passie en visie. Allemaal zachte, subjectieve zaken. Welbeschouwd zijn het nieuwe leiderschapskwaliteiten.

Die ruimte behoort als eerste gevonden te worden in de leiders zelf. Door zich te bekwamen in introspectie, kunnen oude (denk)patronen worden opgeruimd en ontstaat plaats voor nieuwe denkbeelden en nieuwe manieren van doen. In deze fase past bescheidenheid.

Onder het motto: “Never listen to your yoga-instructor (or any guru), but hear what he has to say” (Bryan Kest) dienen leiders bij zichzelf te raden te gaan en vast te stellen wat bij hen past en wat niet. Daarmee geven zij anderen eveneens de ruimte voor persoonlijk leiderschap, groei, motivatie en zingeving. Zodoende ontstaat een meer ondernemende cultuur, waarin ook fouten worden gemaakt, maar waar bovenal geleerd wordt, en waarin mensen elkaar feedback geven. Een cultuur waarin innovaties ontwikkeld worden en waarin verandering niet langer als bedreigend maar als uitdagend worden ervaren.

Leiders, pak die ruimte! Verbind je met nieuwe uitdagingen. “Bouw een kathedraal”, zou Daan Quakernaat zeggen en toon aan dat er nog een wereld te winnen valt.