Afgevinkt
Op de Hogeschool had ik geen lestaak, dus – zo vond de schoolleiding – was ik ideaal om als extern assessor op te treden voor studenten.
Terwijl ik een broodje at in de kantine hoorde ik aan de tafel naast mij:
“Heb jij mijn competenties al afgevinkt?” vraagt de ene student aan z'n vriendje. “Morgen moet ik een criteriumgericht interview doen en dan moet ik alle competenties afgevinkt hebben. Kun jij mij even matsen?”
Divergentie
Ik was degene die gevraagd was een dag later als assessor op te treden. Toen ik niet inging op zijn afgevinkte lijstjes maar met een casus kwam en vroeg hiervoor een oplossing te laten zien, rekening houdend met de dilemma´s die verbonden waren aan de situatie, was de boot aan. Dat was toch niet de bedoeling? De casus die ik schetste in mijn assessment kwam nota bene niet eens voor in zijn directe leefwereld, dus hoe zou hij daar een antwoord op kunnen geven? Er kwam zelfs een officieel protest bij de schoolleiding binnen. Gelukkig was die het uiteindelijk met mij eens.
Toch is dit een grote truc bij veel onderwijsinstellingen: geef een lijst met opdrachten mee, noem deze opdrachten competenties en laat de ene student de andere “beoordelen”, met een duur woord 360graden feedback genoemd.
Container
Het woord competentie is verworden tot een containerbegrip, waar de meest wollige definities aangehangen worden. Toch is het een vrij duidelijk iets, als je de definitie van prof Weggeman volgt: competent handelen is adequaat handelen in bedrijfskritische situaties. Hierin staan drie cruciale woorden: handelen, dus niet praten over, maar doen; adequaat dus niet een beetje adequaat maar gewoon afdoende, niet meer en niet minder dan dat; en tot slot bedrijfskritisch, dus als het er echt toe doet, goed optreden. Ik kan iemand opleiden tot EHBO-er met een 10 voor verbanden leggen en een 9 voor de omgang met Lotusslachtoffers. Maar als deze EHBO-er flauwvalt van de spanning bij een beklemd verkeersslachtoffer is hij of zij nog niet competent.
Helaas zijn veel competentietoetsen niet meer dan het afvinken van lijstjes, terwijl het natuurlijk zou moeten gaan om het laten zien van competent gedrag, waarin het gewenst gedrag tot uiting komt na afweging van de beroepsdilemma´s die in elk beroep een rol spelen.
Leertaken
Ook heb ik meegemaakt dat VMBO-leerlingen de mediatheek in worden geschopt na een korte inleiding met de opdracht: “ga je eigen leervraag maar vaststellen”. Heeft u weleens een leervraag vastgesteld? Of kwam die al werkend en fouten makend bij u op, meestal nadat anderen u erop moesten wijzen. Een goede coach is dan ook voortdurend op de hoogte van elke werkzaamheid van de leerling en bevraagt deze leerling voortdurend op een socratische wijze, zodat langzaam het inzicht in de leervraag gaat ontstaan. Zo´n systeem was er vroeger al. Toen heette het een meester/gezel relatie.
Er moet nog een hoop gebeuren voordat echt CGO goed in het onderwijs – of liever nog – buiten het onderwijs gestalte gaat krijgen. Daarom ook ben ik zo enthousiast voor het initiatief van Hems Zwier


.