- door: Arjan van Dijk, juni 2010 -

Midden tijdens het verhaal van een coachingscliënt sta ik op en loop naar de boekenkast en pak daar een boek dat ik jaren geleden kocht bij de Slegte, een zaak die zijn naam gelukkig al jaren geen eer aandoet. “Energetics” heet het boek en het is een schande dat het nooit een bestseller in Nederland is geworden. Het is een boek over energie en vermoeidheid en het rekent genadeloos af met onze mythes over moe zijn, uitrusten en je vitaal voelen. Mythes waar we zo graag in geloven. Bijvoorbeeld dat je van slapen uitrust…onzin! Ja, u leest het goed: van slapen rust je niet uit.

Mijn cliënt kijkt verbaasd, even teleurgesteld zelfs omdat je toch van een coach verwacht dat hij echt luistert (iets wat ik normaal zeker doe) en niet ineens tijdens jouw verhaal opstaat en een boek gaat pakken. Ik blader door het boek op zoek naar een plaatje waar het verhaal van mijn cliënt mij aan deed denken. Ik open het en leg het voor haar neer. Ze kijkt eerst verbaasd. “Wat moet ik hiermee?” Ik zeg niks, laat even het boek het werk doen. Ze kijkt nog een keer en ik zie aan haar gezicht dat het plaatje raakt, diep raakt.

Er staat een getekende doorsnede van twee schedels….
In de ene schedel zie je een slavendrijver met en zweep en een klein jongetje dat bang wegduikt en terugschiet met een katapult. In de andere schedel staat een man die met een glimlach een jongetje helpt om goed te honkballen. Het jongetje doet zijn best, dat zie je. Maar, je ziet ook dat de coachende man hem steunt, omdat hij achter hem staat en glimlacht. Onder de plaatjes staat: slavendrijver en rebelse kind of aanmoedigende coach en vrije kind.

In de coachruimte is het nog altijd stil en mijn cliënt kijkt en begint te vertellen. Over de strenge opvoeding, over het eigen perfectionisme, het gevoel van moeten, falen en jezelf op je kop geven. En de moeheid die dat oplevert…

Dan komen we langzaamaan te spreken over de aanmoedigende coach en het vrije kind. Hoe kan je zorgen dat jij jezelf zo benadert? Wat zou dat je opleveren? Welk kind van de twee plaatjes ontwikkelt zich het beste? Welke ouder voelt zich het beste? We komen tot de conclusie dat het een wereld van verschil is. Van donker naar licht, van moeten naar mogen, van eisen naar steunen, van falen naar experimenteren. We vragen ons af of het niet soft is om zo met jezelf, je kinderen of medewerkers om te gaan? Is de harde hand niet veel beter en duidelijker?

In de afgelopen 15 jaar heb ik heel veel teams en leidinggevenden gezien en daarvoor zag ik gedurende een aantal jaar dat ik werkte in de jeugdhulpverlening veel ouders en kinderen. Telkens zie ik weer dat eisende strenge gezagspersonen volgzame, bange en initiatiefarme volgelingen opleverden. Daarentegen zie ik ook dat mensen die alle teugels vrijlaten ongerichte, drukke en egoïstische volgelingen hebben. Verslaafd aan kicks bij gebrek aan basis en support. Want de lijn tussen vrijlaten en desinteresse is heel dun, flinterdun.

De beste kinderen en de beste medewerkers zie ik telkens weer bij de aanmoedigende coach. Een ouder, een leider die weet wat echt belangrijk is, daar duidelijk in is, maar wel helpt en aanmoedigt.

Een vriend van me zei het heel mooi onlangs. Hij is na jaren strategisch adviseur te zijn geweest nu overgestapt naar leidinggeven aan een team. Ik zat in zijn tuin met hem te praten en vroeg hoe het ging op zijn werk en hij zei:” Ik vond het eerst loodzwaar want ik wilde alles weten wat er gebeurde en keek over ieders schouder mee. Toen ontdekte ik dat het zo niet langer kon en besloot ik niet meer te bepalen in het “hoe” , maar alleen nog in het “wat”. Ik mag als leider bepalen wat er gebeurt, maar hoe iemand iets doet laat ik vrij en help waar nodig of gewenst.” Ik zou hem als leidinggevende van harte aanbevelen.

Een perfectionist wil alles op zijn manier en kan zichzelf en anderen geen erkenning schenken. Hij/zij put op termijn zichzelf en anderen uit. Hij maakt, zeg maar, perfect ongelukkig. Iemand die vanuit visie richting geeft aan zijn zichzelf, werk en gezin, geeft als het ware de erkenning direct cadeau. En daarna volgt onlosmakelijk de uitdaging en het experiment. …! Want wie zich erkent voelt , wil graag leren en spelen.

Wie zo leeft is niet gauw moe en wordt ’s ochtends uitgerust wakker. Wie in zichzelf een slavendrijver heeft is gauw en veel moe, ook ná een nacht slapen. Want van slapen rust een slavendrijver niet uit…