Afgelopen jaar was ik drie weken in Brazilïe. Ik bezocht vrienden in Guriri. Een prachtig eiland in de delta van een rivier in de provincie Esperito Santo, wat “heilige geest” betekent.

De zon brandde al om 7 uur op de luiken van ons huisje, we haalden brood voor het ontbijt bij de Supermercato om de hoek. De gastvrouw eiste dat ik me zou insmeren met zonnebrand. " Niet voor mijzelf" , zei ze, maar voor “seu mai”. Oftewel: mijn moeder.

“Mijn moeder? “, stamelde ik verbaasd? " Ja" , zei ze,”je moeder vermoord me als je straks rood als een tomaat weer in Holland terugkomt”. De dag daarvoor was ik in Brazilië 38 jaar geworden. Niet echt de leeftijd om je in te smeren vanwege je moeder. Maar, ik deed het gehoorzaam en trad de tropenhitte zelfverzekerd tegemoet.

Na nog een dag zwemmen, vissen, flaneren over de boulevard met allemaal mooie mensen in heel weinig kleding wist het zeker: ik hou van Brazilië.

’s Avonds zaten we op de stoep met vrienden en buren en dronken we koud bier. Iedereen zat op de grond. Er werd gelachen om de buren iets verderop die een tuinset gekocht hadden. “Dan heb je geen echte vrienden”, zei er een. “Echte vrienden zitten overal op, die komen voor jou, niet voor je luxe tuinset”, zei hij “dus is die koop voor niks geweest”. Een staaltje Braziliaanse logica die de meerderheid onmiddellijkheid volmondig beaamde.

De krekels tsjirpten in de struik vlakbij, de palmboom ritselde door de avondbries en de sfeer was tevreden en pretentieloos. En toen kwam die vraag………wat ik eigenlijk deed voor de kost in Hollanda?

Ik geef trainingen en doe coaching, probeerde ik. “Ahaaaaaaaaa Fusebal (voetbal)”, riepen ze in koor. “Nee”, kopte ik terug, “ik geef les in communicatie en persoonlijke ontwikkeling”. Er viel een stilte.

De buurman, die had gestudeerd, nam de leiding in het gesprek. “Pourque communicazione (waarom communicatie)? Spreken jullie in Hollanda verschillende talen?” Ik ontkende en legde uit dat het ging om elkaar begrijpen in dezelfde taal. Dat concept vonden ze vreemd.

Als je dezelfde taal spreekt kun je toch heel makkelijk communiceren, vond een andere buurman. “Zelfs met jouw ’poco’ (beetje) Portugese taalkennis, kunnen we dat al mijn vriend” , zei hij vriendschappelijk en sloeg een arm om me heen om dat te bevestigen.

“Wat is persoonlijke ontwikkeling”, ging de gestudeerde buurman verder. Ik deed mijn best het uit te leggen, maar iedere poging ketste af op pretentieloos avondgeluk en een dosis Braziliaans verzet om iets anders te willen zijn dan je bent.

“Jullie hebben al zoveel, waarom dan nog ontwikkelen?”, zuchtte de buurman.
Het bier ging rond en iemand bracht een radio met wat sambamuziek.

Nog nooit schaamde ik mij zo voor ons "rijke" westen en nog nooit had ik zo’n moeite met het uitleggen van communicatie, persoonlijke groei. Het leek allemaal ineens zo onbelangrijk en vaag.
En toch was ik zelden zo gelukkig. Zo simpel gelukkig.

Het is begin 2010 als ik deze ervaring aan het papier toevertrouw en ik realiseer me dat veel mensen weer allemaal doelen hebben gesteld voor dit nieuwe jaar. Goede voornemens, plannen en ideeën. Ook ik kon het niet laten en heb er een paar.
Maar tegelijk realiseer ik me dat doelen vaak impliceren dat je niet tevreden bent met het nu. Dat het anders, of beter moet. Dat het niet goed is, zoals het is.

En juist die ontevredenheid kan heel ongelukkig maken. Ongelukkig omdat ik een negatief oordeel heb over wie ik nu ben.
Doelen zijn dus niet altijd goed. Ze zijn ook gevaarlijk, in die zin dat ze kunnen vervreemden van wat er is. En dan ben je verder van huis.

In die zin is persoonlijke ontwikkeling en zelfbewustzijn soms ook gevaarlijk. En ik weet dat het niet commercieel handig is om dit te zeggen als coach met een eigen praktijk.
Het is fnuikend als je jezelf teveel als project gaat zien en meent iedere nare emotie of schaduwzijde te moeten weg-organiseren. Voor je het weet denk je dan: ‘ik ben verdrietig’, als je verdrietig bent, of ‘ik ben blij’ als je blij bent. Maar, je geeft je er niet aan over. Je bent er niet helemaal in. Je staat aan je eigen zijlijn.
Ik zie veel cliënten dat doen.

Ontwikkelen gaat niet over denken, over evalueren en helicopteren. Het gaat over zelf-bewust-zijn. Dus het aandurven om helemaal jezelf te zijn. Te ervaren en aanvaarden wat er is en geen doelen meer te stellen uit ontevredenheid. Hooguit uit pure levenszin en met een vette glimlach.

Dat hebben ze me laten voelen in Brazilië. En geloof me …ik ben de laatste om te zeggen dat daar dan alles perfect is, want dat is het niet.
Maar ze kunnen genieten en zich overgeven aan emoties, en ze weten dat teveel doelen je ontevreden maken, je weghouden bij wat er nu te beleven valt.

Ik wil in 2010 wat minder 'werken' aan mijzelf en wat meer mijzelf bewust ZIJN. En ik weet dat dit alleen kan als ik tevreden ben met wat er is. Ook als er geen luxe tuinset onder mijn achterste zit, maar een stoep. Ik ben mijn eigen vriend en ik let niet meer op dat soort dingen.

Ik ga lekker pretentieloos gelukkig zijn. Doe je mee?