De voorspelling van Decide, wetenschappelijk onderdeel van organisatieadviesbureau dutch, dat de onderhandelingen tijdens de klimaattop in Kopenhagen slechts konden resulteren in een zeer zwak akkoord, is juist gebleken. Hoewel president Obama de uitkomst formuleerde als een ‘meaningful agreement’ zijn de bijdragen van alle landen aan de noodzakelijke CO2 reductie vrijwillig. Kopenhagen markeert daarmee de verschuiving van een door de Westerse landen gedomineerde wereldorde naar een bipolaire wereldorde, met een nieuwe besluitvormings- en overlegstructuur.
Al voor aanvang van de onderhandelingen toonde onderzoek van Decide aan dat de posities en belangen van de VN-landen op een aantal belangrijke onderhandelingspunten te ver uiteenliepen. Alleen met een nieuwe strategie zouden de landen nader tot elkaar kunnen komen en hun ambitie kunnen borgen in een mondiaal gedragen verdrag om de temperatuurstijging op aarde in deze eeuw te beperken tot 2 graden. Decide adviseerde daartoe de bijdragen van de Verenigde Staten en China buiten het akkoord te houden (niet bindend) en een duurzaam technologiefonds op te richten.
Onderzoek
Op zeven belangrijke onderhandelingspunten zijn met een aan de Rijksuniversiteit Groningen door Decide ontwikkelde methodologie, de posities en de belangen van de landen gespecificeerd. Daaruit bleek dat met name twee onderhandelingspunten in Kopenhagen zeer controversieel zouden zijn. Het eerste punt was of het verdrag van Kyoto dat in 2012 afloopt, zou moeten worden voortgezet. Het tweede punt betreft controleerbare en verifieerbare bijdragen aan een CO2 vrije groei door China. Het onderzoek met de Decide methodologie toonde aan dat de klimaattop alleen kon resulteren in een verdrag als de Verenigde Staten (VS) en China vrij zouden worden gesteld van bindende afspraken in de wereldwijde CO2 reductie.
Zoals voorspeld, stonden de VS en China tijdens de klimaattop loodrecht tegenover elkaar op de twee eerdergenoemde onderhandelingspunten en hadden zeer zwaarwegende belangen om uitkomsten te eisen die dichtbij hun posities lagen. De Verenigde Staten (VS) die nooit het Kyoto verdrag hebben geratificeerd, wilden komen tot een nieuw verdrag waardoor zij niet alsnog tot het uitstoot niveau van 1990 gebonden zouden worden aan verplichte bijdragen. Zij eisten van China (en India) substantiële en controleerbare bijdragen in de CO2 reductie. China eiste met evenveel kracht een verdrag dat als uitbreiding van Kyoto zou worden erkend om haar recht tot vrijwillige bijdrage te behouden en weigerde externe controle daarop.
Verschuiving van de macht
De klimaattop in Kopenhagen markeert de overgang van de 20ste naar de 21ste eeuw: van een door de Westerse landen gedomineerde wereldorde, naar een bipolaire wereldorde waarin onder leiding van de twee nieuwe wereldleiders, de Verenigde Staten en China, regionale kernen, zoals de Europese Unie (EU), inspraak hebben, maar geen zeggenschap over het gedrag van de grootmachten zelf. De wereldleiders zijn wel bereid bij te dragen, maar niet bereid zich te laten controleren. Als gevolg hiervan zijn de komende periode forse aanpassingen te verwachten in de grote internationale instituties.
Daarom is het hoog tijd voor de EU zich te bezinnen op haar rol om haar invloed op de juiste momenten in te kunnen zetten en te vergroten. Zo had de EU, en in het bijzonder Nederland, tijdens de klimaattop een belangrijke katalysatorfunctie kunnen vervullen in het borgen van het ambitieniveau en het synchroniseren van de belangen door het inbrengen van een duurzaam technologiefonds. Decide adviseert dan ook de regeringsleiders om voor de VN-klimaattop in Mexico volgend jaar eerst meer inzicht te verkrijgen in het krachtenveld om op basis daarvan gezamenlijk een gerichte strategie te ontwikkelen die de besluitvorming verbetert en versnelt.