Ben toch nog niet klaar over waardebepaling achteraf, merkte ik vanochtend. In die zin dat WBA nog nadrukkelijker - dan binnen andere verdienmodellen - vraagt om het maken van heldere afspraken. In de Transactionele Analyse noemen ze dat contracten. Zo’n contract kun je met z’n tweeën (opdrachtgever/opdrachtnemer; coach/coachee) sluiten en binnen organisaties is er meestal sprake van een driehoekscontract (en soms nog breder dan dat). De partijen zijn dan opdrachtnemer, opdrachtgever en het team of de afdeling of de coachee waarvoor of waarmee je direct aan het werk gaat.
In de fase naar een opdracht toe is de contractfase feitelijk een eerste moment waarin je met je opdrachtgever co-creëert. In die zin dat je tot een opdracht komt waarvoor de partijen zowel procedureel, inhoudelijk als psychologisch verantwoordelijkheid kunnen nemen. De contractfase is dan ook van wezenlijk belang voor het succes van je opdracht en dus ook de waarde die daaraan wordt toegekend. De procedure(waardebepaling vooraf of achteraf, tijdsinvestering, randvoorwaarden e.d.) daarover zijn we het snel eens dat we daar afspraken over moeten maken. Inhoudelijk/professioneel gezien, is er een verantwoordelijkheid bij beide partijen. De opdrachtnemer om een opdracht te aanvaarden voor werk waartoe hij zich ook in staat voelt om dat succesvol te volbrengen; voor de opdrachtnemer om hem daarop te bevragen en ook navraag te doen. Het psychologische aspect van het contract daar houdt de vanzelfsprekendheid om dat met elkaar te verkennen veelal op.
Altijd en in het bijzonder wanneer je kiest voor WBA, lijkt mij dat het aan je succes bijdraagt wanneer je het psychologische aspect van het contract ook onderzoekt. Anders loop je het risico dat het zich manifesteert op het moment dat de waarde door de opdrachtgever of deelnemer bepaald wordt.
‘Ach, je hebt toch niet helemaal geleverd waarop ik gehoopt had’.
We laten vaak na om het psychologische aspect van het contract te onderzoeken, omdat we ons daar op het terrein begeven van dat wat nog niet bewust is. Bespreken we het niet dan lopen we het risico om in een verborgen contract te stappen. Een verborgen contract heeft veelal onbewust tot doelstelling om het niet met elkaar te hebben waarover het zou moeten gaan, om niet dat te doen binnen een organisatie, afdeling of groep wat daadwerkelijk nodig is om een stap te zetten of een probleem op te lossen. De redenen om dit soort contracten(ze kunnen verschillende ‘doelen’ dienen) aan te gaan zijn divers en met alle respect we stappen er allen soms met open ogen in. Een aantal vragen in het onderzoeken van het psychologische aspect van een contract kunnen zijn:
- Wanneer deze opdracht geen succes zal worden, hoe zal dat gebeuren?
- Wat was u zeker van plan om niet met mij te bespreken?
- Weet de afdeling of het team hoe u over hen denkt?
Leer 'de kunst en kunde van het contracteren’ altijd en in het bijzonder wanneer je voor WBA kiest. Voor nu: onderzoek ook het psychologische aspect van je afspraak of contract.
NB
In het bovenstaande licht ik slechts een tipje van de sluier op rond het werken met contracten. Daar is veel over te zeggen en leren. Niet enkel als instrument, maar zeker ook over de wijze waarop je daarin als mens en ZP’er je eigen thema’s ontmoet.