Opdelen in blokjes, hokjes, modellen, lijsten, typeringen, overzichten; onze wereld staat er bol van. Mensen doen hun uiterste best om orde in de chaos te scheppen door overal een structuur in te zien of te zetten. Een noodzakelijk streven, wanneer het gaat om het rationeel keuzes kunnen maken en om enige “zin” te kunnen onderscheiden in het hedendaagse complexe leven. Om letterlijk niet gek te worden van alle details. Maar soms slaan we door.

Al langere tijd erger ik me aan de vele “lijstjes” binnen de media. Neem bijvoorbeeld alle versies van “top” lijsten op de radio: de top 2000, eeuwige honderd, top 100 (wekelijks), top 50 zomerhits, winterhits, kersthits, Nieuwjaarhits, valentijnshits en ga zo maar door. Tijdschriften staan bol van de lijstjes (5 beste tips, 20 beste producten, 500 rijkste mensen, 100 mooiste ontwerpen), evenals veel (zelf)hulp- en studieboekjes.

Een meer professioneel gerichte ergernis is dan ook de veelheid aan modellen en methodieken binnen bijvoorbeeld de coachingswereld. Voor iedere aanpak is wel een model te vinden, en elk model is “hét” model om het een of ander te bereiken. Methodieken worden gebracht als dé manier om te coachen, ongeacht welke coach, als die het bijbehorende stappenplan maar precies volgt.
Helaas verworden steeds meer structureringsmethoden tot doel op zich, in plaats van een middel om tot een doel te komen.

Begrijp me niet verkeerd: modellen en methodieken kunnen zeer nuttig zijn. Mits ze bij jou als (professioneel) persoon passen, mits ze een aanvulling zijn op jouw eigen krachten en vaardigheden. Een model is nooit een doel op zich, maar een middel om een complexer concept begrijpelijk en/of hanteerbaar te maken. Zelf werk ik regelmatig met vraagkaarten, zintuigensets en conflictspellen, maar alleen als deze bijdragen aan het doel van de gecoachte.

Veel belangrijker dan de methodieken en modellen, is het proces dat zich afspeelt terwijl je werkt. Die dingen waar je het niet over hebt, die je niet hoort, maar misschien wel voelt. Die je geen naam kan geven, omdat ze ongrijpbaar zijn. Die dingen die je uit evenwicht brengen, verwarren, schokken, verrassen, plezieren en enerveren. Die dingen die je ervaart zonder woorden.

Vergelijk het met een huis: je kunt ieder kruimeltje van een baksteen, ieder korreltje van het voegmiddel, ieder spijkertje, schroefje, moertje en boutje analyseren en een naam geven.

Of je kunt een (t)huis bouwen.