Minder binding met maatschappij
Laatst verzorgde ik een HNW-experience. Een dag lang kwam het MT van een organisatie kennismaken met HNW en de vertaalslag maken naar hun eigen organisatie. Opvallend was dat de MT-leden zich oprecht zorgen maakten of ze elkaar nog wel zouden ontmoeten en bang waren dat ze elkaar uit het oog zouden verliezen. In 2009 vertelde H.K.H. Koningin Beatrix al in haar nieuwjaarstoespraak dat ze vreesde dat het online communiceren in korte boodschappen zou leiden tot individualisering en een verlies van verbinding met de maatschappij. Net als in 2009, was ik ook nu weer, oprecht verbaasd. Voor mij betekent het gebruik van social media, het flexwerken en de gevolgen daarvan voor de maatschappij juist dat we ons meer met elkaar verbinden, zowel lokaal als mondiaal.

Thuiswerkdagen en internet-verslaafden
Toch kan ik me wel wat voorstellen bij het idee dat we vervreemden van elkaar. Na de ontzuiling in de jaren zestig en zeventig hebben we een aantal decennia de nadruk gelegd op de rechten van het individu, persoonlijke ontwikkeling, zowel qua kennis als materieel. Als we deze lijn doortrekken, dan kiezen we allemaal een of meer vaste thuiswerkdagen, want daar ‘ hebben we recht op’. Maar hiermee zijn we wel inflexibel en kunnen we geen afspraken meer maken met onze collega’s, want die hebben net op een andere dag een ‘thuiswerkdag’. Ook zijn er mensen die internet-verslaafd zijn of raken. Ze leven alleen nog in de virtuele wereld en komen hun huis niet meer uit. Zo gamen ze de hele dag of kopen van alles online, totdat hun huis zo vol staat dat het tv-programma ‘hoe schoon is jouw huis’ langs moet komen.

Flexibel en direct
HNW is niet alleen thuiswerken, maar juist overal en altijd werken, al naar gelang het werk vereist. Dus ook naar kantoor komen als er een vergadering is en thuiswerken als je een rapport moet schrijven, niet omdat het toevallig woensdagmiddag is. Of in een kroegje ergens afspreken, omdat je collega(s) en jij dan minder ver hoeven te reizen om elkaar te zien. Zo heb ik ervaren dat na de invoering van HNW bij een gemeente de medewerkers juist positief waren over het onderling contact, omdat ze meer collega’s hebben leren kennen dankzij het flexconcept. Ze zijn zelfstandiger gaan werken omdat ze zelf kunnen schakelen met medewerkers van andere afdelingen en dus ook over de afdelingsgrenzen heen kunnen ‘denken’. De communicatie binnen de organisatie is sneller, net als de kennisdeling. Ook al zit 10% gemiddeld actief op de interne sociale media, de informatie die zij opvangen, communiceren ze weer met hun collega’s op hun werkplek of bij de koffieautomaat. Dankzij OCS/Skype en de ‘good old’ telefoon is een afspraak met een collega snel gemaakt. Waar dan ook. En uiteraard is er ook nog steeds een werkoverleg.

Horlogeverslaafd en brievenbus checken
Ook met de internet-verslaafden valt het mee. Dit zijn (volgens onderzoekers) overwegend mensen die al verslavingsproblemen hebben. Over de definitie van internetverslaving blijkt veel onduidelijkheid te bestaan. Mensen die 1x per dag hun profiel checken, bijvoorbeeld. Je checkt toch ook elke dag je brievenbus? En als je even moet wachten, check je je Twitter. Over horlogeverslaafd hebben we het nooit gehad, maar hoe vaak kijken horlogedragers op hun pols?

Kapotte wasmachine
Internet heeft ervoor gezorgd dat mensen zich op alle gebied met elkaar kunnen verbinden. Denk bijvoorbeeld aan couchsurfing of durfttevragen. Een vriendin haar wasmachine had het begeven. Ze twitterde dat en binnen een half uur had iemand haar een reply gestuurd dat hij er een over had. Toen hoefde ze alleen nog maar te twitteren dat ze sterke mannen en een busje of grote auto zocht en dat was ook zo geregeld. Het zijn korte lijnen, iedereen is verbonden met iedereen en het groepsgevoel neemt toe, een gevoel van ‘we helpen elkaar’. Niet voor niets is op dit moment in de maatschappij zo veel aandacht voor de gevolgen van milieu en economie. Het bevestigt dat alles met alles verbonden is. Zoals Jan Iedema altijd zegt: BAHAMA’S (Bijna Alles Hangt Met Alles Samen). Ook op technologisch gebied door middel van sociale media en het combineren van gegevens (web3.0). Als we hier iets doen heeft het aan de andere kant van de wereld gevolgen. Dit besef zorgt ervoor dat we allemaal bewuster in het leven staan en automatisch meer zelfsturend en verantwoordelijk voor het collectief onze plaats op ons werk en in de maatschappij innemen.