Hoewel ieder mens en elke situatie uniek is, hebben de mensen met wie ik werk één ding gemeen: er zijn dingen in hun leven of karakter die ze willen of moeten veranderen. De een is toe aan een nieuwe uitdaging qua werk en vraagt zich af wat bij haar past, de ander voelt zich onzeker en wil zelfvertrouwen ontwikkelen. Een derde kampt met relatieproblemen en een vierde begint aan een nieuwe fase in haar leven en vraagt zich af hoe ze die wil invullen. In alle gevallen draait het om verandering.

Het goede nieuws is: veranderen is mogelijk én je kunt het je hele leven blijven doen. Dat heeft psychologisch onderzoek inmiddels wel uitgewezen. Je bent nooit te oud om te leren en te veranderen. Zelfs 80- en 90-jarigen maken nog steeds nieuwe neurologische verbindingen aan in hun hersenen, als ze zichzelf intellectueel blijven uitdagen.

Het vervelende van veranderen is: het is niet gemakkelijk. Dus doen we het vaak pas als we vastgelopen zijn, als we geen andere mogelijkheid meer zien. Henry Cloud zegt het zo: “We change our behavior when the pain of staying the same becomes greater than the pain of changing.”*Onze huidige situatie is zo pijnlijk geworden dat we geen andere keus hebben dan te veranderen. We moeten wel.

Hoe komt dat nou dat we zo lang wachten? Omdat verandering niet van het ene op het andere moment plaatsvindt, maar vaak hard werken betekent. De 'pain of changing' is echt. Veranderen is bovendien geen stap, maar een proces. Je kunt het vergelijken met een weg die je afloopt, op weg naar het doel dat je voor ogen hebt: dat is de verandering. Je goede voornemen om te veranderen is de eerste stap die je op die weg zet. Daarna moet je gaan lopen. Je best ervoor doen, (soms pijnlijke) keuzes maken, afscheid nemen van wat vertrouwd is en nieuwe dingen doen die je onzeker maken. Gewoontes loslaten die je misschien al je halve leven hebt. Geconfronteerd worden met eigenschappen van jezelf die je liever niet ziet en daaraan werken. Proberen en falen. En dat is verdraaid lastig.

Veel mensen willen of durven de confrontatie uiteindelijk niet aan. Zij blijven doormodderen op een eenmaal ingeslagen weg, terwijl ze niet gelukkig zijn of worstelen met slechte gewoonten. Ze maken zichzelf wijs dat ze er toch niets aan kunnen doen, stellen het ondernemen van actie eindeloos uit of leggen de verantwoordelijkheid voor het probleem ergens anders. Of ze sluiten zich af voor hun gevoel, ontkennen hun probleem, verharden, raken verbitterd en worden vervolgens moeilijke mensen om mee om te gaan.

Mensen die bij mij komen met een verandervraag zijn dan ook zonder uitzondering moedige mensen. Terwijl zij dat vaak helemaal niet zo voelen, omdat ze het gevoel hebben niet anders te kunnen. Toch is het zo. Zij zijn namelijk wel bereid hun probleem onder ogen te zien en de stap te zetten om aan zichzelf te gaan werken. Ik loop een tijdje met ze mee en help hen daarbij met een luisterend oor, doorvragen, opdrachten en veel bemoediging. Gaande het proces zie ik ze opbloeien en leren hoe ze zichzelf in de toekomst kunnen helpen. En hoe ze daarbij hun eigen hulpmiddelen en hulptroepen kunnen mobiliseren.

Kun je voorkomen dat je zó vastloopt dat pijn je moet dwingen om dingen te gaan veranderen? Ik denk het wel. Maar ook daar is moed voor nodig en het vermogen om eerlijk naar je situatie en jezelf te kijken.

Ik denk dat je vastlopen in problemen vaak kunt voorkomen door het leven te gaan zien als een continu leerproces en jezelf als eeuwige leerling. Ontwikkel je een lerende houding en sta je open voor nieuwe dingen, dan zorg je ervoor dat je continu, geleidelijk aan groeit, bijschaaft en ontwikkelt. Besef je bovendien dat vallen en opstaan erbij hoort, dan stap je net iets gemakkelijker uit je comfort zone, omdat je weet dat het je iets nieuws kan brengen. Iets dat goed voor je is, waar je wijzer van wordt. Ook al is het soms best moeilijk, ongemakkelijk of ronduit onprettig. Met zo'n houding van continu leren en bijschaven verklein je de kans dat je onverwachts tegen iets groots aanloopt in je leven dat om een pijnlijk veranderingsproces vraagt.

Ik zei het al: ook een lerende houding vraagt moed en is niet gemakkelijk. Maar het levert je veel op. Je zult merken dat je je beter en sterker gaat voelen, dat je beter kunt omgaan met wat er op je pad komt. Je leert niet alleen jezelf beter kennen, maar ook de mensen om je heen. Je doorziet situaties sneller en leert onderscheiden wat wel en niet belangrijk is om je druk over te maken. Je krijgt kortom het gevoel dat je jezelf en je leven meer in de hand hebt. Alsof je uit je cocon kruipt en als mooie vlinder je vleugels mag uitslaan. Dat is meer dan de moeite waard!