Jan Willem Boissevain

Politiek en samenleving: verkeerd verbonden

Jan Willem Boissevain - Sunday 06 May 2012 - 22:44 - 1907 x read
Politici en politieke partijen kunnen de mogelijkheden van sociale media nog veel beter benutten. Dat schrijft de Raad voor het Openbaar Bestuur in het deze week uitgebrachte advies ‘In gesprek of verkeerd verbonden? Kansen en risico’s van sociale media in de representatieve democratie’. De titel van het rapport is veelbelovend. Maar de inhoud en aanbevelingen stellen teleur.

Sociale media meer dan online tweeweg verkeer
De Raad kiest een wetenschappelijke benadering en gaat uit van de volgende indeling van sociale media: sociale netwerken, sociale redactionele media, weblogs en microblogs. Het online platform wordt daardoor beperkt tot tekstverkeer: de brieven en de krant, maar dan nu in online tweeweg verkeer. Dit is wel een hele smalle benadering voor sociale media, waarin juist een veelheid van media samenkomen zonder tussenkomst van een professionele redactie. En die media, zoals muziek, film, foto’s, locatie en nieuws, moet je vooral niet kunstmatig gaan scheiden. Zij versterken elkaar. Als ik bijvoorbeeld deze weblog publiceer, dan wordt die alleen gelezen nadat ik links heb geplaatst via Twitter en Facebook.

Vaagheid troef
De Raad komt met vier aanbevelingen om de kansen van sociale media vanuit het perspectief van politiek en bestuur beter te benutten. Geadviseerd wordt om sociale media een onderdeel te laten zijn van de communicatiestrategie. Daarnaast stelt de Raad voor sociale media in te zetten als knooppunt voor discussies en voor meer directe democratie. En ten slotte roept de Raad op de kwaliteit van de informatie te waarborgen. Het is vaagheid troef. De adviezen zijn open deuren. Maar de slotconclusie slaat werkelijk alles. De Raad adviseert de politiek zelf snel internetsites of communities op te zetten over belangrijke thema’s die veel mensen raken. En daarmee toont de Raad aan niets te hebben geleerd van de fouten die met de ontwikkeling van de eOverheid zijn gemaakt. Een technische benadering door het pushen van portalen, zoals MijnOverheid.nl, waar geen mens op zit te wachten werkt niet en is dus verkwisting van geld.

Politici moeten luisteren en minder zenden
Politici gaan er in hun handelen nog steeds vanuit dat de samenleving hiërarchisch georganiseerd is. Maar inmiddels leven we in een netwerksamenleving waarin mondige burgers hun weg weten te vinden. De Raad erkent dat deze kloof moet worden gedicht, maar komt vervolgens met de klassieke top down oplossingen die niet meer werken. In de netwerksamenleving moeten politici minder zenden. Zij moeten luisteren naar signalen in de samenleving en inspelen op de gevoelens die daar leven. Daar zijn geen sociale media en een rapport voor nodig. Maar de sociale media maken het voor mensen wel makkelijker direct te reageren op nieuws, publieke thema’s, debatten en toespraken. En politici kunnen via dezelfde media direct in contact komen met mensen die reageren. Maar politici die doof zijn voor signalen uit de samenleving blijven ook met sociale media verkeerd verbonden.
Latest Change by: Jan Willem Boissevain on Monday 07 May 2012 - 05:51

Comments

Arnoud Koers
Arnoud Koers -  (2012-05-07 06:46)
Jan-Willem,
Hoewel ik het in algemene zin eens ben met een aantal signalen uit je artikel, zoals minder zenden, meer in verbinding met, het feit dat klassieke top-down oplossingen niet werken etcetera, maak ik toch ook enkele kritische kanttekeningen.

Netwerken ontstaan in de samenleving. Voorheen was het standpunt van de overheid dat zij die netwerken moest beheersen en zelfs waar mogelijk moest opzetten, wilde men serieus iets doen met hetgeen uit de netwerken voortkwam. Langzaamaan is ook de overheid zich bewust vanhet feit dat haar invloed op het ontstaan van die netwerken maar beperkt is: ze ontstaan niet dankzij, maar veeleer ondanks de overheid.

Dat neemt niet weg dat, wil de overheid de signalen -of zelfs: de beleidsvorming- die uit die netwerken voortkomt, serieus nemen, dat zij dan wel bepaalde eisen kan stellen aan dergelijke netwerken (bijvoorbeeld rond samenstelling, besluitvorming etc) en dat zij er aan bij kan dragen om die netwerken ook tot een succes te maken. Dat noemen we meta-governance.

Tegelijk betekent dit ook met name vanuit de politiek een andere opstelling richting dergelijke netwerken. Voldoen ze aan een aantal randvoorwaarden, dan is het niet meer aan de politiek om inhoudelijk het beleid te bepalen, maar beoordeeld de politiek alleen nog het proces van totstandkoming. De ambtelijke overheidsorganisaties legt dan daarover verantwoording af.

Pas als we die trendbreuk meemaken denk ik dat overheid en politiek netwerkorganisaties echt serieus gaat nemen.

Groet,

Arnoud Koers






@Arnoud
Volgens Castells vervult de overheid in de netwerksamenleving een meer procedurele rol: "de overheid maakt de doelstellingen niet meer, maar beperkt zich tot het scheppen van het proces om die doelstellingen te verwezenlijken." De overheid transformeert van speler naar regisseur. Ik betwijfel of de overheid zelfs die regiefunctie zal kunnen waarmaken. Volgens mij moet de overheid dit ook niet willen en zich beperken tot het scheppen en bewaken van (wettelijke) kaders.
Jan Willem Boissevain Jan Willem Boissevain  (2012-05-08 08:24)
Helemaal eens Jan Willem: de rol van de overheid wordt kleiner (noodgedwongen, geld is op) en als zelforganiserend gaat de samenleving om de overheid heen. Het enige is dat de overheid processen zou kunnen faciliteren (inderdaad zoals Castells zegt) en daar houdt het ongeveer wel op.

Dat advies om zelf platformen neer te zetten is inmiddels sterk achterhaald, jammer dat men dat niet ziet. Blijkbaar is het wennen aan die ondergeschikte rol ipv de samenleving te 'maken' en te regelen/organiseren iets waar onze overheid nog aan moet wennen. Kijk om je heen zou ik zeggen: de vakbonden staan buitenspel, daarmee de werkgeversclubs ook (ook al weten ze dat zelf nog niet), de politiek milimetert op het zelfde speelveld als 50 jaar geleden, laat machteloosheid zien en durft nog steeds niet echt vernieuwend te zijn en het Europese model (ooit briljant opgezet als gemeenschap voor kolen en staal) heeft zichzelf overleeft. De regenten, zoals het banksysteem dat ons gijzelt en de woningcorporaties die ons geld verbranden bevestigen iets wat we feitelijk allemaal best wel weten: het is op, over en uit en daar doet zo'n vorige eeuws rapport van de Raad voor het Openbaar Bestuur niets meer aan af....
Ronald van den Hoff Ronald van den Hoff  (2012-05-08 14:56)
Marco Bakker
Marco Bakker -  (2012-05-25 18:30)
Volgens mij werkt het ook twee kanten op. Er zijn genoeg politicy die teveel luisteren naar het volk en daardoor louter populistische dingen roepen. Persoonlijk stem ik liever op een man/vrouw met een visie...

... maar vind er maar eens eentje ;)

Comment on this article

You must be logged in to leave a comment.

Subscribe via email

Follow the comments of this article by email:

Most read

Which blogs posts this month are most read?

Vrede-mier Jan Willem Boissevain
21/03/2014 16:07:00 - 1330 x read(s) - 1 replies(s)

Highest rated

Which blogs posts this month are the highest rated?

Most comments

Which blog posts are the most discussed?

Vrede-mier Jan Willem Boissevain
21/03/2014 16:07:00 - 1330 x read(s) - 1 replies(s)