Maandag 7 maart jl, werd het advies van de onderwijsraad over prestatiebeloning voor leraren gepresenteerd. Het kabinet stelde in het regeerakkoord al voor om ruimte te geven voor het extra belonen van goed functionerende leraren. In een advies presenteerde de onderwijsraad een initiatief; “extra salaris voor van excellente leraren die als rolmodel moeten gelden voor collega’s”, en ja; “dit bedrag kan oplopen tot wel 2500,- euro per jaar”.

Nu komt het eens in de paar jaar voor dat berichtgeving mij van mijn stoel doet vallen. Ik kan zeggen dat ook dit bericht weer voor een pijnlijk moment heeft gezorgd. Dit voorstel doet mij terugdenken aan het tijdperk waarin lopende band werknemers betaald werden per ingedraaide schroef, goedgelegd rubbertje of per dichtgeplakte doos. Meer ontvangen naar gelang een hogere prestatie.

Nu kan ik het verkeerd zien, maar het verhogen van de kwaliteit van het onderwijs dwing je niet af met prestatiebeloning. Verwacht de onderwijsraad nu dat Sophie, docente HBO, niet gemotiveerde eerstejaars studenten beter gaat overtuigen omdat hier 250,- euro beloning tegenoverstaat? Of dat Henk, derdejaars MBO docent Nederlands, zichzelf beter motiveert wanneer de opkomst in de klas wederom minder dan 50% is?

Wanneer trekken wij de kop eens uit het zand en steken de handen uit de mouwen? Verbetering aanbrengen in het onderwijs vereist strategisch beleid dat 4 of meerjarige kabinetswisselingen overstijgt en is niet gebaat bij kort door de bocht acties.
Een strategische aanpak is o.a. nodig voor het verhogen van het onderwijsniveau, de naadloze aansluiting van het basisonderwijs op het vervolgonderwijs (mbo-hbo- universitair), de instroming op de arbeidsmarkt en op het inzetten van benodigde middelen.

Het lijkt erop dat beleidsmakers een beetje met de handen in het haar zitten, zeker als het gaat hoe om te gaan met het belangrijkste kapitaal binnen het onderwijs; de docent. Ik maak dit in ieder geval op uit dit kort door de bocht initiatief omtrent prestatie beloning. De invloed van salaris op motivatie werkt nog steeds tijdelijk, ik zeg altijd: “tot op de deurmat”. Het omgekeerde laat zich ook zien wanneer je gevoelsmatig of feitelijk onderbetaald wordt, dan gaat de hoogte van het salaris zijn negatieve effect hebben op je betrokkenheid en groeimotivatie.

Om op korte termijn succes te hebben doen besturen en directies van onderwijsinstellingen er goed aan de neuzen eens dezelfde kant op te zetten. Dit begint bij het laten stromen van het docentenbloed, op zoek naar de innerlijke vlam, het activeren van de knop waarom er gekozen is voor het vak docent! Ontwikkel een richting waar je als onderwijsinstelling naar toe wilt. Wanneer je mensen wilt bewegen een schip te bouwen voorzie dan niet alleen in materiaal, maar stimuleer het verlangen naar de zee.

Mijn inzien is dit ook een quick win voor het onderwijs, binden en boeien van alle betrokkenen. Vervolgens gezamenlijk hieraan richting en sturing geven door het werken aan een klimaat waarin iedereen met plezier werkt en zijn of haar talenten kan ontwikkelen. Fundamentele stappen waardoor docenten en studenten meer halen uit onderwijs.