Hoe is het mogelijk dat mensen, in vergelijkbare omstandigheden, zo verschillend kunnen reageren? Deze vraag houdt me al jaren bezig. De studies die ik volgde gaven verklaringen door te beschrijven welke eigenschappen aangeboren of aangeleerd zijn. Motivatie theorieën stelden hoe belangrijk waardering is en welke rol ambitie speelt. Mij werd geleerd hoe goed een Persoonlijke Ontwikkel Plan, een Zelf sturende team en Coachend leiderschap is. Maar in de praktijk ondervond ik hoe moeilijk het bleef om een goed antwoord te vinden op de vraag waarom je soms gemotiveerd wordt door tegenslag, terwijl op een ander moment deze tegenslag verlammend werkt.

Bij het ‘motivatieproject’ (www.isjetalentalbkend.nl ) bevraag ik motiverende mensen. Van hen hoor ik hoe zij motivatie inzetten in hun contact met anderen. Zo sprak ik een directeur van een Jena Plan school. In zijn opinie zijn alle kinderen in eerste instantie gemotiveerd om te leren. Het is de kunst om er voor te zorgen dat zij, onderweg, niet te veel frustratie oplopen. Frustratie omdat de lesstof te makkelijk is, of juist te moeilijk. Frustratie omdat er te weinig structuur of juist te veel structuur wordt geboden. Frustratie die uiteindelijk er aan bij draagt dat een kind gedemotiveerd raakt. Deze directeur pleitte ervoor dat scholen niet zo zeer op zoek gaan naar motiverende leermethodes maar dat er vooral gekeken wordt naar frustrerende elementen in het onderwijs.

Vorige week had ik een gesprek met een bedrijfskundig adviseur. Hij benadrukte de rol van nieuwsgierigheid. Als je wilt weten wat iemand motiveert (of frustreert) dan zijn er allerlei manieren om daar achter te komen. Gerichte vragen maar daarbij ook een zorgvuldig observeren. Wat laat iemand zien en klopt dat met wat je hoort zeggen?

Ik heb niet de pretentie dat ik met mijn ‘motivatieproject’ de absolute sleutel ga vinden tot motiveren. Maar ik ben er wel van overtuigt dat de praktische toepassing van kennis en ervaring van motiverende mensen binnen het onderwijs, tot spectaculaire ontwikkelingen kan leiden.

Stel je eens voor dat een kind op de basisschool vanaf dag één al te maken krijgt met nieuwsgierige leerkrachten. Stel je voor dat dit kind de kans krijgt om zelf te onderzoeken wat hij als motiverend en wat hij als frustrerend beschouwd. Stel dat het onderwijs aangepast wordt op de individuele mogelijkheden. Dan laten we ons niet meer leiden door frustratie, maar door motivatie!