De voorbeeldrol van de leidinggevende

De invoering van competentiemanagement is vaak organisatiebreed, en geldt meestal ook voor de operationeel leidinggevenden. Ook voor hen geldt dat zij door hun leidinggevende worden aangestuurd op voor de functie specifieke competenties. Voor de hoger leidinggevende geldt dan weer dat dezelfde voorwaarden voor het goed inzetten van competentiemanagement gelden.

De competenties die voor de leidinggevenden gelden zijn vaak een resultante, een doortrekking van de competenties die voor de medewerkers gelden. Waar bijvoorbeeld Efficiënt Werken voor de medewerker alleen geldt voor zijn eigen productie, wordt de leidinggevende beoordeeld op de efficiency van de individuele medewerker, zijn team en soms de afdeling waarbinnen zijn team valt.

Wat binnen de competenties van leidinggevende vaak wordt vergeten is de voorbeeldrol die de leidinggevende voor zijn medewerkers heeft. Het gedrag van de leidinggevende is voor de medewerkers vaak de meetlat, de spiegel voor het eigen gedrag. Met zijn gedrag kan een leidinggevende een sterke invloed hebben op het gedrag van zijn medewerkers, zowel in groepsverband als op individueel niveau.

Een voorbeeld van een positieve voorbeeldrol: tijdens een zeer drukke periode werd op een Backoffice erg veel overgewerkt, vaak op zaterdag en soms zelfs op zondag. Het grootste deel van de leidinggevenden vertikte het om in het weekend over te werken, maar met als argument dat medewerkers best zelf in staat waren om op de overwerkdagen flink door te werken. De uitstraling naar de medewerkers toe werd volledig genegeerd. Eén van de leidinggevenden heeft het voortouw genomen om ervoor te zorgen dat er altijd een leidinggevende aanwezig was op deze dagen, en daadwerkelijk meewerkte in de productie. Het gevolg was dat de medewerkers veel eerder Ja zeiden tegen het overwerk, en productiever werden.

Een voorbeeld van een negatieve voorbeeldrol: een organisatie voert Klantgericht Werken in, met leuzen als ‘De klant wordt binnen 24 uur teruggebeld’, en ‘Dial with a smile’. Een leidinggevende was werkelijk nooit aanwezig op de afdeling, en ook per mail of telefoon niet bereikbaar. Tijdens managementoverleggen wist hij stoer te melden dat hij al 2 weken zijn mail niet had gelezen, en zijn mobiel eigenlijk altijd uit had staan (waarop de hoger leidinggevende reageerde met een prachtig: ‘Wat goed dat jij keuzes maakt in je tijdsbesteding!’). Met als gevolg dat de medewerkers geen vrij konden vragen, niet bij de leidinggevende terecht konden voor vragen of problemen, etcetera. En van diezelfde medewerkers verwacht de leidinggevende dat zij hun klanten altijd snel terugbellen en netjes te woord staan. Deze voorbeeldrol zorgde voor een volkomen negeren van het nieuwe Klantgericht Werken door de medewerkers.

In de Sociale Psychologie is bekend dat een groep het gedrag van de leidende persoon op een goudschaaltje weegt, en kopieert. De voorbeeldrol van de leidinggevende kan dan ook niet onderschat worden.

(wordt vervolgd…)