Het is in. Authenticiteit. Maar wat is dat nou eigenlijk? Kort door de bocht is het volgens wikipedia het handelen vanuit intrinsieke motivatie in plaats vanuit collectieve druk. De term, en met name het veelvuldige gebruik van de term zit me al een tijdje dwars. Het roept bij mij de vraag op, wat is echt? En hoe weet je of wat je denkt dat van binnenuit komt, dat ook daadwerkelijk zo is en niet voortkomt vanuit opgeslagen databank aan conventies? Hoe maken we dat onderscheid?

En dat nog iets, als authenticiteit in is, dan wordt het dus een conventie, ontstaat er maatschappelijke druk om authentiek te zijn en wordt het daarmee dus onmogelijk. Je kunt niet tegelijk tegenmaatschappelijk en gewenst authentiek zijn. Dus is authenticiteit als modewoord dodelijk voor authenticiteit. Laten we wat minder scheutig zijn met de term.

Maar hoe zit het dan met jezelf zijn? Laatst moest ik voor een filmpje de vraag beantwoorden wie ik was. Ik stond met mijn mond vol tanden. Voor mij is dat een existentiële vraag, waar ik niet 1,2,3, antwoord op kan geven. Ik weet wat ik doe, maar wie ben ik? Is dat niet altijd een momentopname? Mijn karakter ligt niet vast. Want ik kan overtuigingen loslaten en daarmee verander ik mijn gedrag. En ook al zou je willen benoemen wie je op dit moment bent, welke bewoording geef je daaraan mee? Een set van eigenschappen? Ik heb nog maar weinig eigenschappen ontdekt waar ik werkelijk nooit last van heb. Niets menselijks is mij vreemd…

Wat maakt dat jij jij bent? Een paar jaar terug deed ik een cursus fysiek spel. Daarin zat veel improvisatie. Je zag dan dat er in alle rollen die de deelnemers speelden, vaak wel een rode draad terugkwam. De een speelde altijd een beetje boze karakters en de ander voelde zich prettiger bij meer schuchtere karakters. Ik kreeg het idee dat ik die mensen door hun manier van spelen beter leerde kennen. Maar zei dat nou iets over wie deze mensen waren, of over hoe ze zich hadden laten (ver)vormen?

Hoe weet ik of wat mij drijft intrinsiek is? Wanneer word ik niet gedreven vanuit het onderbewuste, vanuit onverwerkte emoties, vanuit dierlijke instincten of een combinatie daarvan? En horen die nou wel of niet bij mijn echte zelf? Ben ik een optelsom van deze zaken of ben ik pas zonder deze zaken authentiek? Ik denk zelf het laatste, maar ook dat is een overtuiging. En die kan dus weer worden losgelaten… Ik ben niet mijn gedachtes. Of juist wel, want zijn het niet mijn gedachtes die me begrenzen? Ben ik de verhalen die ik over mezelf vertel en/of geloof? Ben ik niet meer als ik ze loslaat? Of ben ik dan iemand anders geworden?

Toch kennen we wel de uitdrukking jezelf verliezen. Enerzijds duidt dat op flow, maar het kan ook de betekenis hebben van jezelf kwijtgeraakt zijn. Dat zou er op duiden dat er wel degelijk een kern is, een zelf, waar je vanaf kunt raken. Het is misschien wel makkelijker om te herkennen wat of wie je niet bent, dan wel. Daarnaast geven anderen soms aan dat ze het prettig vinden wanneer je jezelf laat zien. Zij ervaren blijkbaar het verschil tussen jezelf zijn en jezelf niet laten zien. We hebben het ook over echte tranen, of een nep glimlach. Om over leugens nog maar te zwijgen… Er lijkt dus wel degelijk iets als een Zelf te zijn.

Vandaag las ik een tweet van @olgalouise: ‘lacht om eigen kreet: "blijf vooral jezelf!" Het is een levenswerk om uit te vinden wie je bent, telkens opnieuw kennismaken met jezelf.’ Jezelf zijn is dus op z’n minst een uitdaging. En je kunt er zelf mee kennismaken. Duidt dat op twee zelven, of maak je steeds vanuit het niet-zelf, kennis met jezelf?

Ik heb wel momenten gekend die ik heb ervaren als thuiskomen bij mezelf. Maar dat gevoel ging voorbij woorden. Voor mij is het Zelf onbenoembaar. Je kunt wel jezelf manifesteren vanuit dat punt, is mijn overtuiging. Dat zou dus betekenen dat authentiek handelen, handelen is vanuit overgave en vanuit stilte. Dan draait het om inspiratie. Maar Elisabeth Gilbert verwoordde al heel mooi in haar TedTalk dat je inspiratie niet van jou is. Het valt je toe.

Betekent dat dat alle creatie per definitie niet authentiek is? Of is authenticiteit eigenlijk iets als open staan voor iets dat voorbij jezelf ligt? Daarmee zou de definitie van authenticiteit ‘een beweging voorbij jezelf, maar niet vanuit collectieve druk’ worden. En dat zou betekenen dat ons authentieke zelf hetgeen is dat op dit moment vanuit het geheel gewenst is om te zijn. Dan zou het enige juiste antwoord op de vraag ‘wie ben je?’ een constant in verandering zijnd deel van het geheel, zijn… Iets wat overigens vrije wil uitsluit, dus dat zou betekenen dat vrije wil per definitie niet authentiek is, maar alleen handelen vanuit de verbondenheid (niet te verwarren met gebondenheid) authentiek genoemd kan worden.