In de Vereniging voor Verbindend Leidinggeven hebben we binnen ons bestuur een prachtige reis gemaakt langs alle begrippen en principes, die hierbij behulpzaam zijn om tot blikverruiming te komen en organisaties in haar volle complexiteit te begrijpen. Eén uitgangspunt die we daarbij konden vaststellen (met dank aan David Bohm , 1917-1992), is dat feiten niet bestaan en slechts een sociale constructie zijn ter reductie van onzekerheid. (“A Fact is what has been mau-fact-ured”) en dat we op het diepste niveau met alles en iedereen verbonden zijn. Gister legden we de bouwstenen van verbindend leidinggeven bij elkaar om de volgende stap te zetten.

Het leek geen toeval dat juist gisteravond de heer Vijai Shankar, schrijver en goeroe uit India was uitgenodigd tijdens het werkcollege van Paul de Blot. De volle collegezaal op Nijenrode hangt aan zijn llippen. Uitgerekend in het hol van de wetenschap vertelt dhr. Shankar ons dat er geen waarheid bestaat. Iedere overtuiging en ieder geloof komt voort uit het ego. Ook de tijd bestaat niet en is slechts een gedachte. Het leven voltrekt zich van moment tot moment en alleen door volledig aanwezig te zijn in dat moment kan je gelukkig zijn. Het is het moment dat de mens maakt en niet andersom. Vaak denken we enige controle te hebben over het moment en er sturing aan te kunnen geven. Maar dat is slechts een illusie. Het denken over het moment vindt namelijk altijd plaats nadat het moment al gepasseerd is. Achteraf geven we er betekenis aan en kunnen we ervan leren. Volgens Shankar heeft de mens geen keuze “but to be what he is meant to be”. De mens heeft echter niet geleerd het leven te accepteren zoals het je overkomt, maar er is geen alternatief. Het ontvouwt zich zoals het zich zou moeten ontvouwen.

Het moment kunnen we niet duiden, want als je het duidt is het alweer voorbij. Er zit een vertraging in de geest: je ziet, ruikt, proeft of voelt, maar de sensatie komt altijd later dan het moment. Daarom kunnen we het leven alleen ervaren zoals het is. Je mind geeft er betekenis aan. Ik bepaal dus of ik iets leuk of lekker vind, of juist vervelend, maar dat verandert niets aan de oorspronkelijke sensatie. Je geest bepaalt niet het leven, maar het leven bepaalt je geest. Je ziet niet, maar je denkt dat je ziet. Het is slechts een reflectie van licht.

We zijn voortdurend in beweging en maken ons zorgen over gister, over vandaag en over morgen, maar het gaat erom de flow van gebeurtenissen te vertrouwen: alles is zoals het zou moeten zijn. Een troostrijke gedachte vind ik wel. Maar ook een vervreemdende gedachte, omdat ik altijd gedacht heb zelf aan het roer te staan en mijn keuzes te bepalen. Allemaal illusie, dus.

Gedachten ontstaan in je geest en overkomen je geest min of meer. Er ontstaat pas spanning of conflict als we denken dat onze gedachten echt zijn. De vragen ‘hoe’ en ‘waarom’ komen voort uit ons ego want in het leven bestaan geen oorzaak en gevolg. Het leven gebeurt gewoon, zonder begin en zonder eind, slechts een stroom van gebeurtenissen. De geest interpreteert de gebeurtenissen in het leven om het ego ervan te overtuigen dat ze echt zijn.

Als je het zo bekijkt is het leven zelf betekenisloos. We denken de betekenis erbij en daarom is de geest ons grootste geschenk. Maar dat betekent nog niet dat we het leven bepalen, we maken alleen onze gedachten over het leven.

Het echte begrijpen is daar waar het licht door onze gedachten heen schijnt, voorbij alle concepten, begrippen en overtuigingen. Waar ‘conciousness’ verandert in ‘awareness’ en we het leven leven in plaats van denken.